Дорнод аймгийн Нөмрөгийн хээрийн түймэр — хиймэл дагуулын ажиглалт ба цаг агаарын нөхцөл

2026-10-08-ны үд дунд Монгол Улсын Дорнод аймгийн Халхгол сумын Нөмрөг (Nömrög / Numrug) орчимд түймэр гарсан бөгөөд гал гарсан цэг Хятад-Монголын хилээс 27 km орчим зайтай. Хоёр геостационар хиймэл дагуулын бүртгэсэн гал гарсан хугацаа 11:41–11:51-ийн хооронд, Хятадын Үндэсний цаг уурын хиймэл дагуулын төв (NSMC)-ийн нийтэлсэн FY-4C-ийн анхны илрүүлэлт 11:50 байх бөгөөд¹ Монгол Улсын Онцгой байдлын ерөнхий газар (ОБЕГ) 11:55-д дуудлага хүлээн авсан². Монголын харилцаа холбооны оператор Mobicom нь Японы KDDI-ийн охин компани³ бөгөөд түүний 10-12-ны мэдэгдэлд⁴ хилийн застав болон Сүмбэр боомтын харилцаа холбооны ажлыг хүлээлгэн өгч, орон нутгийн нөхцөлтэй танилцаж явах үед тээврийн хэрэгсэлд гал гарч, хээрийн түймэр үүсгэсэн гэжээ; Монголын Хил хамгаалах ерөнхий газрын (ХХЕГ) мэдэгдэлд⁵ тээврийн хэрэгсэлд гал гарсныг “хилийн бүсэд нэвтэрсэн иргэдийн хайхрамжгүй байдлаас” гэжээ. Дорнод аймгийн Цагдаагийн газар 10-17-нд гал гарсан шалтгааныг шалгаж эхэлсэн⁶ бөгөөд 10-25-ны байдлаар дүгнэлтээ нийтлээгүй байна.

Түймэр 10-10-ны орой болон 10-11-ний өдөр хоёр удаа оргилдоо хүрч, 10-11-ээс 10-12-нд галын шугам Өвөр Монголын Хянган аймгийн Рашаан хотын баруун талын хилд хүрсэн. 10-12-ны үүрээр хүйтэн фронт өнгөрсний дараа түймэр суларч, үлдэгдэл гал Монголын талын түймрийн талбай дотор 10-15-ны үдээс хойш хүртэл тасалдалтай үргэлжилсэн бөгөөд үүнээс хойш хиймэл дагуул галын цэг илрүүлээгүй; ОБЕГ 10-16-ны 07:00-д бүрэн унтарсныг зарласан⁷. 10-22-ны үдээс хойш Хөлөнбуйрын баруун хэсэг болон Монгол Улсын зүүн хэсэгт өөр хэд хэдэн шинэ түймэр гарсан бөгөөд эдгээр нь энэ шатсан талбайгаас 172 km-ээс илүү зайтай, энэ түймэртэй холбоогүй; 10-22-ны шинэ түймрүүд хэсгийг үзнэ үү. Шатсан талбайн хэмжээ 4,900 km² орчим; МОНЦАМЭ Монголын онцгой байдлын байгууллагын мэдээллийг иш татан Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 80% орчим шатсан гэж мэдээлсэн⁸ бөгөөд Монгол Улсын Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 10-20-ны урьдчилсан тооцоогоор 528,765.5 га шатсан, үүнээс дархан цаазат газар дотор 468,965.7 га буюу дархан цаазат газрын 79.8% байна⁹; 10-28-нд 10-25-ны Sentinel-2-ийн 10 m-ийн зургаар албан ёсоор нийт 504,960.4 га (ойролцоогоор 5,050 km²), үүнээс дархан цаазат газар дотор 448,993.6 га буюу 76.4% гэж тогтоосон¹⁰.

Хятадын тал эхлээд 2000 гаруй¹¹, дараа нь 3400 гаруй¹² хүнийг хилийн дагуу байрлуулсан бөгөөд мэдээлэлд гал хилийн шугамыг давж ороогүй гэжээ. Хиймэл дагуулын зурагт Хятад руу бүтэн хэсгээрээ орсон шатсан талбай харагдахгүй байна. 10-20-ны Sentinel-2 зурагт Хятадын талд хилээс 2 km дотор 54–62 km² шатсан, үүнээс 0.5 km дотор 34–38 km² байгаа нь Хянган аймаг 10-11-ээс хилийн дагуу “эсрэг гал тавьж шатаасан” (对冲点烧) 100 метрийн хамгаалалтын зурвастай тохирч байна; хилийн шугамаас 1 km-ээс цааш шатсан хэсэг гурван хэсэгт төвлөрсөн: өмнөд хэсэгт Зүүн Үзэмчин хошууны талд 21 km² орчим, хамгийн хол нь 3.6 km, гол хэсэг нь Зүүн Үзэмчин хошууны олон нийтэд мэдээлсэн сөрөг гал тавих ажиллагаатай тохирч байна; Рашааны баруун талд 11.5 km² орчим, хамгийн хол нь 2.2 km, 10-12-ны үд дунд VIIRS-ийн галын цэг энд хилийг давсан; зүүн хэсэгт 6 km² орчим, хамгийн хол нь 1.7 km. Хилийн цаанаас ирсэн галыг Хятадын талын сөрөг гал тавилтаас зураг дээр ялгах боломжгүй. Утаа 10-11-нд Хайлаарт, 10-12-нд Байчэн (Цагаан хот)-д хүрсэн бөгөөд хоёр хотын тухайн өдрийн PM2.5-ын оргил утгад энэ түймрийн утаа агуулагдсан байна.

Энэ нийтлэлд талуудын мэдээлэл, гал гарсан агшин ба тархалтын явц, түймрийн бүсийн цаг агаар, шатсан талбайн хэмжээ, хилийн орчмын шатсан талбайн дүгнэлт болон утааны тээвэрлэлтийг тэмдэглэсэн бөгөөд дүгнэлт тус бүрийн баталгаажсан түвшинг нийтлэлийн төгсгөлд жагсаав.

Талуудын мэдээлэл: Монголын байгууллагууд, Mobicom ба Хятадын тал

Монголын байгууллагууд, Mobicom ба KDDI, Хятадын талын мэдээлэл, ярилцлага болон талуудын мэдээллийн харьцуулалтыг тусдаа нийтлэл болгон салгав: Дорнод аймгийн Нөмрөгийн хээрийн түймэр — талуудын мэдээлэл ба харьцуулалт. 10-25-ны байдлаар Монголын тал түймэр гарсан шалтгааны дүгнэлтийг нийтлээгүй байна.

Нөмрөгийн түймрийн гарал ба тархалт: 10-08-аас 10-15

Нөмрөгийн түймэр 2026-10-08-ны үд дунд 46.88°N, 119.40°E орчмоос гарсан бөгөөд тэр өдрийн үдээс хойш сул байж, 10-09-ний шөнө дахин сэргэж, түймрийн талбай баруун хойноос зүүн өмнө чиглэлд сунасан. Түймэр 10-10-ны орой болон 10-11-ний өдөр хоёр удаа оргилдоо хүрч, 10-11-нд зүүн зах нь хилд хүрсэн; 10-12-ны шөнө дөлөөр хүйтэн фронт дамжин өнгөрсний дараа суларч, өдөр нь дахин сэргэсэн боловч эрчим нь өмнөх хоёр өдрөөс бага байв. 10-13-наас зөвхөн түймрийн талбайн голын шатаагүй хэсэг болон түүний захад үлдэгдэл гал үлдэж, 10-15-ны үдээс хойш унтарсан. Доорх хүснэгтэд ажиглалт бүрээр тэмдэглэв.

Гал гарсан мөч ба эхний үеийн түймрийн талбай

Гал гарахаас өмнөх хамгийн ойрын хоёр өндөр нарийвчлалтай зураг дээр гал байхгүй: 10:45-ын Landsat 9 (30 m, дулааны хэт улаан туяатай) болон 11:15-ын Sentinel-2C (10 m). 11:15-аас 12:08-ын хооронд өөр туйлын тойрог замын хиймэл дагуул дамжин өнгөрөөгүй бөгөөд энэ хугацаанд зөвхөн хоёр геостационар хиймэл дагуул ажиглаж байсан: Himawari-9 болон Солонгосын Цаг уурын газрын GK-2A (128.2°E), галын сувгийн нарийвчлал хоёулаа 2 km, 10 минут тутамд нэг кадр. Хоёр хиймэл дагуулын ажиглах өнцөг өөр тул гал гарсан пикселийн ажиглалт нь бие биеэсээ хамааралгүй.

• Иймээс гал гарсан хугацааг 10-08-ны 11:41–11:51 болгон нарийсгасан. 2 km пиксел маш жижиг эхний үеийн түймэрт мэдрэмж муутай тул 11:40-ийн орчимд маш жижиг ил гал аль хэдийн байсан эсэхийг геостационар хиймэл дагуул ялгаж чадахгүй.
• Himawari-ийн 12:00-ийн кадрт гал гарсан пиксел дэвсгэрээс ойролцоогоор 14 K өндөр болж, контекст илрүүлэлтийн бусад нөхцөл бүгд хангагдсан боловч B07 гэрэлтэлтийн температур 309.94 K нь 310 K-ийн нэр дэвшигчийн босгоос 0.06 K бага байсан тул сонгогдоогүй бөгөөд анхны автомат илрүүлэлт 12:10 хүртэл хойшилсон.
• Таамаг: 12:08 гэхэд утаа өмнө зүг рүү 3–4 km хийссэн. Гал гарах үеийн 3–4 m/s газрын салхиар утаа ийм зайд хийсэхэд ойролцоогоор 15–20 минут шаардлагатай тул буцааж тооцвол гал ойролцоогоор 11:45–11:50-д гарсан бөгөөд энэ нь хоёр геостационар хиймэл дагуултай тохирч байна.
• Himawari болон GK-2A-гийн үзэгдэх гэрэлд гал гарсан цэгийн орчимд зөвхөн нимгэн өдөн үүлний судал бий, утааны урсгал ялгагдахгүй.
• NSMC 10-09-нд FY Emergency Support хуудсандаа FY-4C 10-08-ны 03:50 UTC-д (Бээжингийн цагаар 11:50) 119.40°E, 46.87°N-д галын цэг илрүүлсэн гэж нийтэлсэн¹. Цаг болон байршил нь дээрх хүснэгттэй тохирч, Himawari-ийн анхны автомат илрүүлэлтээс 20 минут эрт. Энэ хуудсанд мөн 10-08-ны 12:00-оос 10-09-ний 10:00 хүртэлх галын цэгийн талбайн хугацааны цуваа, галын цэгийн үргэлжилсэн хугацаа, орон зай, цаг хугацааны тархалтын сэдэвчилсэн зураг бий.

Гал гарсны дараах эхний гурван удаагийн VIIRS дамжин өнгөрөлт:

• Халуун бүсийг гал гарсан цэгээс 13 km дотор I4 дэвсгэрээс 15 K-ээс илүү өндөр байх пикселээр тооцсон. Нэг цагийн дотор халуун бүс хойд-өмнөд чиглэлд ойролцоогоор 3 km хүртэл сунаж, гол хэсэг нь гал гарсан цэгээс өмнө, бага зэрэг зүүн тийш шилжсэн; утааны урсгал ойролцоогоор 4 km-ээс ойролцоогоор 15 km хүртэл уртасч, чиглэл нь өмнөөс зүүн зүүн өмнө рүү эргэсэн.
• Гурван удаагийн дамжин өнгөрөлтөд халуун бүс болон утааны урсгал бүгд Монголын талд байсан, утааны урсгалын үзүүр хилээс 20 km-ээс илүү зайтай байсан тул гал гарсан өдрийн үд дунд утаа Хятадын талд хүрээгүй.
• NOAA-20-ийн хуурмаг өнгийн зураг дээрх нэг пикселийн хэдэн хэвтээ зураас нь мэдрэгчийн судал бөгөөд дүгнэлтэд нөлөөлөхгүй.

Гал гарах үеийн газрын ажиглалт: Рашаан станц (50727, гал гарсан цэгээс зүүн хойд зүгт ойролцоогоор 52 km) болон Монголын талын Khalkh-Gol станц (44313, баруун хойд зүгт ойролцоогоор 101 km) 10-08-ны 11–14 цагт хоёулаа хойд болон баруун хойд зүгийн 3–4 m/s салхитай, агаарын температур 10–14 °C, харьцангуй чийгшил 34–46%, цаг агаарын үзэгдэл мэдээлээгүй. Энэ салхины чиглэлээр утаа өмнө, зүүн өмнө зүг рүү хийсэх бөгөөд VIIRS-ээр харагдсан утааны урсгалын чиглэлтэй тохирч байна. Өмнөх өдөр 44313 илүү хуурай байсан: 10-07-ны 14 цагт өмнөд салхи 8 m/s, агаарын температур 21.8 °C, харьцангуй чийгшил 21%.

10-13-аас 10-15 хүртэлх үлдэгдэл гал ба унтралт

S-NPP, NOAA-21-ийн 10-13-ны өдрийн цагийн (UTC 00–11 цаг) галын цэгийн өгөгдөл 10-19 хүртэл NASA LANCE-ийн бодит цагт ойр архивт ороогүй, стандарт бүтээгдэхүүн ч хараахан гараагүй байна; тэр өдрийн өдрийн цагт зөвхөн NOAA-20 11:30-д нэг удаа дамжин өнгөрсөн бөгөөд 18 галын цэг, 178 MW, бүгд Монголын талд байна.

Нэг хиймэл дагуулын нэг ижил дамжин өнгөрөлтийн өдөр тутмын өөрчлөлт: NOAA-20-ийн өдрийн дамжин өнгөрөлт 10-12-оос 10-15 хүртэл 196 цэг/6,925 MW, 18/178, 14/252, 18/339; Terra-гийн өглөөний дамжин өнгөрөлт 10-13, 10-14-нд 9/448, 2/21; NOAA-21-ийн шөнийн дамжин өнгөрөлт 10-13-аас 10-15 хүртэл 50/317, 4/13, 7/49.

NOAA-20-ийн 10-13-ны өдрийн 18 цэг дөрвөн хэсэгт хуваагдана: 47.03–47.10°N, 119.58–119.63°E-д 8, 47.18–47.20°N, 119.57°E-д 5, 47.03–47.05°N, 119.48–119.49°E-д 4, 46.706°N, 119.905°E-д 1; сүүлчийнх нь түймрийн талбайн зүүн өмнөд буланд 10-12-нд аль хэдийн шатсан талбай дотор, Монголын талд, хилээс 1.2 km зайтай.

S-NPP 10-14 14:12-т 31 цэг, 901 MW, Aqua 14:14-т 6 цэг, нэг цэг тус бүр 72–355 MW, итгэлийн түвшин 44–93; ихэнх нь шатаагүй хэсгийн хойд хагаст байх ба S-NPP-ийн 1 цэг ойролцоогоор 47.07°N, 119.50°E-д шатаагүй хэсгийн гадна талын шатсан талбайд байна; бүгд Монголын талд. Aqua-гийн энэ дамжин өнгөрөлт скан зурвасын захад байсан тул пиксел нь ойролцоогоор 3.9 × 1.8 km, FRP-ийн тодорхой бус байдал их. Мөн үед Himawari-ийн мэдээгээр түймрийн бүс цэлмэг (гол хэсгийн үүлшил 0–0.03), кадр бүрт 0–3 пикселийн 3.9 µm гэрэлтэлтийн температур 320 K-ээс давж, хамгийн өндөр нь 348 K (13:30), дэвсгэр нь ойролцоогоор 285–297 K байсан нь үдээс хойш бага талбайд ил гал үргэлжилж байсныг харуулах бөгөөд цар хүрээ нь 10-12-ны өдрийнхөөс хамаагүй бага.

10-15-ны үүрээр VIIRS-ийн гурван шөнийн дамжин өнгөрөлтөд (NOAA-21 01:49, S-NPP 02:26, NOAA-20 02:45) тус бүр 5–8 цэг, 23–74 MW илэрсэн, байршил нь ижил, шатаагүй хэсгийн баруун хойд хэсэгт 47.12–47.16°N, 119.51–119.53°E-д, хилээс 10.3–14.3 km зайтай.

10-15-ны үд дунд галын цэгүүд шатаагүй хэсгийн зүүн өмнөд зах руу шилжсэн. Aqua 14:52-т шалгалтын хүрээний өмнөд захад өөр 1 цэг, 46.499°N, 119.517°E байгаа бөгөөд Хятадын талд, үндсэн түймрийн шатсан талбайн өмнөд захаас ойролцоогоор 12 km, тухайн өдрийн үлдэгдэл галаас ойролцоогоор 60 km зайтай; энэ нь өөр түймэр тул дээрх хүснэгтэд оруулаагүй, доор үзнэ үү.

10-15 11:05-д Sentinel-2C дамжин өнгөрөхөд шатаагүй хэсгийн өмнөд зах үүлний завсраар харагдсан:

• Богино долгионы хэт улаан туяанд ханасан пикселийн 5 бөөгнөрөл, нийт 164 ширхэг 10 m нүд байгаа бөгөөд төв нь тус тус 47.0842°N, 119.5717°E (82 нүд), 47.0853°N, 119.5697°E (44 нүд), 47.0838°N, 119.5753°E (18 нүд), 47.0865°N, 119.5961°E (17 нүд), 47.0912°N, 119.6133°E (3 нүд)-д байна. B12-ийн ойлтын коэффициент 1.2–1.6 нь газрын гадаргын ойлтын дээд хязгаараас давсан тул ил гал юм.
• Таван бөөгнөрөл 47.084–47.091°N дагуу зүүнээс баруун тийш эгнэж, 119.570°E-ээс 119.613°E хүртэл ойролцоогоор 3.3 km үргэлжилсэн бөгөөд өмнөд талын хар хуучин шатсан талбай ба хойд талын шатаагүй бэлчээрийн заагт байрлана; бодит өнгөнд утаа харагдана.
• Тухайн өдрийн үд дундын VIIRS-ийн гурван дамжин өнгөрөлтийн галын цэгээс 0.03–0.42 km, хилээс 11.2–14.2 km зайтай.
• Таамаг: галын шугам шатаагүй хэсгийн өмнөд захаас хойш шатаагүй бэлчээр рүү шатаж орсон бөгөөд 10-15-ны 11 цагт шатсаар байв. Шатаагүй хэсгийн хойд хагас үүлэнд халхлагдсан тул тэнд гал байсан эсэх харагдахгүй.
• Шатаагүй хэсгийн гол хүрээ (47.04–47.20°N, 119.48–119.66°E) ердөө 9% цэлмэг, 10-13-ны зурагтай хамт хоёуланд нь цэлмэг пиксел ердөө 2.7% тул шатаагүй хэсэг доторх шатсан талбай томорсон эсэхийг энэ зургаар тоон хэмжээгээр тогтоох боломжгүй.

10-15-ны үдээс хойш галын цэг дамжин өнгөрөлт бүрээр цөөрсөн. NOAA-21 13:16-д 11 цэг, 96 MW хэвээр байсан бол S-NPP 13:48-д ердөө 1 цэг, 4 MW үлдсэн бөгөөд 47.069°N, 119.625°E-д, хилээс 11.8 km зайтай байрлах энэ цэг нь энэ түймрийн VIIRS-ийн сүүлчийн галын цэг юм. Aqua 14:52-ын 4 цэг, 113 MW нь үндсэн түймрийн талбайн сүүлчийн галын цэгүүд. 10-15 14:00-оос 10-18 14:00 хүртэл S-NPP, NOAA-20, NOAA-21 түймрийн бүсийн дээгүүр өдөр шөнөгүй ойролцоогоор 30 удаа дамжин өнгөрсөн боловч нэг ч галын цэг илрээгүй; MODIS-д ч 10-18 20:23 хүртэл илрээгүй. 10-16-нд VIIRS-ийн гурван хиймэл дагуул дамжин өнгөрөх үед түймрийн бүс цэлмэг, 10-17-нд түймрийн бүс үүлэнд бүрхэгдсэн, 10-18-нд баруун хагас нь цэлмэг байв. 10-16-ны тэг илрүүлэлт цэлмэг тэнгэрийн үед гарсан тул үүнд үндэслэн үндсэн түймрийн талбай 10-15-ны үдээс хойш унтарсан гэж дүгнэв.

Үндсэн түймрийн талбайн өмнөд талын өөр нэг түймэр

10-15-нд Aqua 14:52-т дамжин өнгөрөхөд үндсэн түймрийн талбайн өмнө талд 1 галын цэг, 46.499°N, 119.517°E, 14 MW, Хятадын талд, хилээс 13.6 km зайтай байв. Тэр орой Terra 19:19-д түүнээс зүүн өмнө ойролцоогоор 6 km-т 2 галын цэг, 46.459–46.472°N, 119.584–119.591°E, FRP нь 49 MW ба 110 MW, хилээс 14.5–15.5 km зайтай илэрсэн. OpenStreetMap-ийн газар нэрээр урвуу хайхад энэ нь Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошууны Мандах булаг балгаст харьяалагдана.

• VIIRS энэ түймрийг илрүүлээгүй. 10-15-ны өдрийн VIIRS-ийн дамжин өнгөрөлт 12:14–13:48-д, шөнийн дамжин өнгөрөлт 10-16 01:30-аас эхэлсэн бөгөөд аль алинд нь галын цэг байхгүй.
• 10-14-нд энд цэлмэг байсан бөгөөд зурагт шатсан талбай байгаагүй; 10-15-нд үүлтэй. 10-16-ны гурван зурагт бүгдэд нь баруун хойноос зүүн урагш чиглэсэн шинэ шатсан талбай нэг зурвас болж гарсан бөгөөд хоёр үзүүр нь Aqua ба Terra-гийн галын цэгт харгалзана; урт нь ойролцоогоор 7 km, хүрээ 46.45–46.50°N, 119.52–119.59°E, бүхэлдээ Хятадын талд, үндсэн түймрийн шатсан талбайн өмнөд захаас ойролцоогоор 12 km зайтай.
• Талбайн хэмжээ NOAA-21-ийн нэг зургаар ойролцоогоор 10 km², S-NPP-ийн нэг зургаар ойролцоогоор 4.5 km². Шатсан талбай нь хэдхэн VIIRS пикселийн өргөнтэй тул захын алдаа их; 5–10 km² гэж авсан бөгөөд 10 m-ийн зургаар баталгаажуулах шаардлагатай.
• Таамаг: энэ нь бие даан гал гарсан тохиолдол бөгөөд 13:48-ын S-NPP дамжин өнгөрөлтийн дараа гал гарч, 19:19-өөс өмнө баруун хойноос зүүн урагш ойролцоогоор 7 km шатсан. Тухайн өдөр үндсэн түймрийн талбайн үлдэгдэл гал 47.06–47.10°N-д, эндээс ойролцоогоор 60 km зайтай байсан бөгөөд энэ зай нисэх очоор гал дамжсантай нийцэхгүй. Гал гарсан шалтгаан тодорхойгүй.

10-20 10:57-ийн Sentinel-2B-ийн зурагт энэ хэсэг цэлмэг байв. 20 m-ийн dNBR дээр энэ шатсан талбай нь баруун хойноос зүүн урагш чиглэсэн зурвас бөгөөд 46.445–46.506°N, 119.517–119.605°E, урт нь ойролцоогоор 9 km, өргөн нь 0.5–1.5 km, талбай 13.0 km² (босго 0.27 үед 12.3 km²), бүхэлдээ Хятадын талд, хилээс 14.7–17.1 km зайтай. Хоёр үзүүр нь 10-15-ны Aqua, Terra-гийн галын цэгийн байршилтай таарч байна.

Түймрээс өмнө 10-05 Sentinel-2C SWIR Түймрээс хойш 10-20 Sentinel-2B SWIR

Түймрийн бүсийн цаг агаар: салхи, чийгшил ба 10-12-ны хүйтэн фронт

Хүснэгтийн 10-07-ны мөрийг өөр нэг түүхэн прогнозын нийлүүлсэн цувааас авсан; дээрх зургийн цуваа 10-08-аас эхэлдэг бөгөөд 10-07-г агуулаагүй; хоёр цувааны агаарын температур градусын хэдэн аравны нэгээр зөрж болзошгүй.

10-р сарын эхнээс түймрийн бүсэд бараг хур тунадас ороогүй, хөрсний гадаргын чийг 0.22-оос 0.17 m³/m³ болж буурсан. 10-05-ны түймрээс өмнөх зурагт бэлчээр бүхэлдээ шарласан, тасралтгүй нарийн шатамхай материал болсон байв.

10-10, 10-11-нд хүйтэн фронт хараахан өнгөрөөгүй, түймрийн бүсэд үдээс хойш баруун өмнөд салхи 5 m/s, огцом салхи 10–11 m/s байсан нь хоёр удаагийн дэгдэлттэй харгалзана; 10-11-ний үдээс хойш харьцангуй чийгшил 22–25% хүртэл буурч, агаарын температур 19 °C байв. 10-12-нд хүйтэн фронт өнгөрсний дараа салхи баруун хойд руу эргэж, температур буурснаар галын эрчим суларсан бөгөөд салхины чиглэл хил болон Рашаан руу чиглэж байв.

10-13-нд прогноз эхэлсэн загварууд 10-14, 10-15-нд сул хойд-баруун хойд салхитай, 10-17-ноос хур тунадас орно гэж прогнозолсон. Үндсэн түймрийн талбай 10-15-ны үдээс хойш унтарсан нь прогнозын анхны хур тунадаснаас өмнө болсон; прогноз ба бодит байдлыг зүйл бүрээр тулгаж шалгаагүй.

Агаар мандлын дээд давхарга ба газрын гадаргын байдал

• 10-12: Хүйтэн фронт түймрийн бүсээс зүүн тийш шилжиж гарсан бөгөөд түймрийн бүс фронтын арын баруун хойд урсгалд байв.
  • 250 hPa-ийн тийрэлтэт урсгалын цөм 48°N, 125°E-д, салхины хурд 75 m/s, түймрийн бүс тийрэлтэт урсгалын орох хэсгийн доор байв.
  • Дээд давхаргын импульс доош дамжиж, өдөр газрын гадаргын огцом салхи 13–15 m/s байв.
• Аэрологийн хэмжилтээр шалгасан нь:
  • Хайлаарт 10-11-ний 20 цагаас 10-12-ны 08 цаг хүртэл 850 hPa-ийн агаарын температур 8.7 °C-ээс −1.7 °C хүртэл буурч, 500 hPa-ийн өндөр 104 gpm-ээр буурсан.
  • 10-13-ны 20 цагт Хайлаарын 500 hPa-ийн өндөр 5392 gpm, 12 цагийн дотор 72 gpm-ээр буурсан (өмнөх 12 цагт 25 gpm-ээр буурсан), агаарын температур −34.4 °C; Нэньжянд (Nenjiang) 43 gpm-ээр буурсан. Хойд талын нам даралтын эргүүлэг гүнзгийрч, урагш шахаж байв.
  • Мөн үед Шилийн хотын 500 hPa-ийн өндөр 5607 gpm, 55 gpm-ээр өссөн, агаарын температур −22.6 °C, 7.7 K-ээр өссөн, 500–250 hPa-д баруун хойд салхи 27–44 m/s. Баруун өмнөд талын өндөр даралтын сэрвээ хүчирхэгжиж, түймрийн бүс энэ хоёрын хоорондох харьцангуй нягт баруун хойд урсгалд байв.
  • Бүх давхаргын хур тунадас болох усны хэмжээ 4.2–7.8 mm, Шилийн хотод хамгийн бага; 850 hPa-ийн шүүдэр цэг −8.9-ээс −13.3 °C, агаар хуурай хэвээр байв.
  • ECMWF 00Z, GFS 06Z-ийн 10-13-ны 20 цагийн 6–12 цагийн прогнозыг 4 аэрологийн станцтай харьцуулахад 500 hPa-ийн өндрийн дундаж хазайлт −14 gpm, хамгийн их нь 21 gpm, 500 hPa-ийн агаарын температурын хазайлт 1.6 K-ээс хэтрээгүй, 250 hPa-ийн салхины чиглэлийн хазайлт 10°-аас хэтрээгүй.

Хиймэл дагуулын зураг: Sentinel-2, Landsat, MODIS/VIIRS-ийн өдөр тутмын зураг ба Himawari-9

Гал гарахаас өмнөх ба хойших өндөр нарийвчлалтай зураг

Түймрээс өмнө 10-05 Sentinel-2C SWIR Түймрээс хойш 10-20 Sentinel-2B SWIR

Түймрээс өмнө 10-05 Sentinel-2C бодит өнгө Түймрээс хойш 10-20 Sentinel-2B бодит өнгө

Түймрээс өмнө 10-05 Sentinel-2C SWIR Түймрийн үеэр 10-10 Sentinel-2B SWIR

Гал гарахаас өмнө 10-08 11:15 Sentinel-2C SWIR Түймрийн үеэр 10-10 11:05 Sentinel-2B SWIR

Өдөр тутмын зураг

Түймрээс өмнө 10-07 NOAA-20 VIIRS Түймрээс хойш 10-16 NOAA-21 VIIRS

Himawari-9-ийн галын цэгийн суваг

Himawari-9-ийн B07 (3.9 µm) нь өндөр температуртай объектод хүчтэй мэдрэмжтэй бөгөөд 10 минут тутам нэг кадр авдаг тул туйлын тойрог замын хиймэл дагуулын хоёр дамжин өнгөрөлтийн хоорондох хугацааг хамарна.

Himawari-ийн халуун цэгийн илрүүлэлт нарны зенитийн өнцөг 85°-аас хэтрэхэд өдрийн босгоос шөнийн босго руу шилждэг тул өдөр бүр 16:40–16:50-д халуун цэгийн тоо огцом өсдөг бөгөөд энэ өсөлт нь илрүүлэх аргаас үүдэлтэй. Доорх хүснэгтэд ижил хугацааны хэсгийг өдөр бүрээр харьцуулав:

Шөнө ба дараагийн өдрийн өглөөг ижил аргаар харьцуулбал:

10-12/13-ны шөнө үе шаттайгаар суларсан: 17–20 цагт дунджаар 28.9 пиксел, 20–23 цагт 8.9, 23–02 цагт 1.4, 02–05 цагт 0.4; шөнийн хоёрдугаар хагаст түймрийн бүсийн гол хэсэгт BT14 < 265 K байх хувь 0.90–0.97 байсан нь нам үүл байж болзошгүйг харуулах тул шөнийн хоёрдугаар хагасын бага утга бодитоос доогуур гарсан байж болно. 10-12 23:00-ийн нэг кадрт Хятадын талд 47.022°N, 119.799°E-д 1 пиксел байсан бөгөөд шугамаас 0.8 km зайтай; AHI-ийн пиксел энд ойролцоогоор 2.6×3.6 km тул хилийн аль талд байгааг ялгах боломжгүй; 10-13 00:00-ээс хойш хилээс 5 km дотор халуун цэг байхгүй. 10-13-ны 07–09 цагт түймрийн бүс бараг цэлмэг байсан бөгөөд ердөө 0–3 пиксел илэрсэн; өдрийн турш нийт 9 халуун цэгийн пиксел 46.97–47.20°N, 119.49–119.63°E-д, бүгд Монголын талд, хилээс хамгийн ойр нь 5.2 km; 11:50-аас хойш овоолон үүлний бүрхэц 0.42–0.87, 13 цагт түймрийн талбайн гол хэсэг бүхэлдээ үүлэнд халхлагдсан.

10-13-ны үдээс хойш түймрийн бүс овоолон үүлэнд бүрхэгдсэн тул үдээс хойш ба оройн хоёр хугацааны хэсгийг ижил аргаар өдөр бүрээр харьцуулав:

10-13 13:20-оос хойш түймрийн талбайн гол хэсгийн үүлшил 0.9-өөс дээш байсан тул үдээс хойш ба оройн бага утга голчлон үүлнээс шалтгаалсан; 13:20–22:00-д зөвхөн 18:40, 19:50-д тус бүр 1 пиксел илэрсэн бөгөөд хоёулаа түймрийн талбайн дунд хэсгийн үлдэгдэл галын бүсэд, хилээс 10.7–11.9 km зайтай.

Утааны урсгал

Утааны урсгалын эргэлт салхины талбайн өөрчлөлттэй тохирч байна: 10-12-ны үүрээр хүйтэн фронт дамжин өнгөрсний дараа салхи баруун өмнөөс баруун хойд руу эргэсэн. 10-13-ны 11 цагаас хойш бөөгнөрсөн үүл өргөн хүрээнд үүсэж хөгжсөн бөгөөд 12 цагт үүлний завсраар 20–25 km өргөн утаат манангийн зурвас харагдсаар байсан, хойд үзүүр нь Рашаанаас өмнө зүгт ойролцоогоор 20 km-т байв; 13 цагт зөвхөн тархай утаат манан үлдсэн. 14 цагаас хойш түймрийн бүс, хил болон Рашаан бүгд бөөгнөрсөн үүл ба дунд давхаргын үүлний доор байсан тул утааны урсгалыг ялгах боломжгүй болсон.

Шатсан талбайн хэмжээ: ойролцоогоор 4,900 km², Хятадын Төв цаг уурын газрын (NMC) 5,050 km²-тэй харьцуулахад

10-13-ны NOAA-20 VIIRS зураг дээр түймрийн бүсийн ихэнх хэсгийг бөөгнөрсөн үүл халхалсан тул ижил аргаар зөвхөн үүлэнд хэрчигдсэн 47–219 km²-ийг ялгах боломжтой байсан бөгөөд талбайг шинэчлэхэд ашиглах боломжгүй; цэлмэг хэсэгт хил давсан шинэ шатсан талбай байхгүй. Иймд 10-13-нд зөвхөн Terra-ийн нэг зураг ашиглах боломжтой. Энэ зураг скан зурвасын зүүн захад байрласан, пиксел нь том, зураг нь цайвар тул анхны босгоор зөвхөн 2,046 km² гарч, арав гаруй хэсэгт хуваагдсан; иймд бусад нөхцөлийг өөрчлөхгүйгээр ногоон сувгийн босгыг сулруулсан. Үр дүн нь 10-12-ны хоёр VIIRS зургийн 4,380–4,450 km²-тэй алдааны хүрээнд тохирч байна. 10-13-ны Terra дээрх шатаагүй хэсэг доторх ойролцоогоор 110 km²-ийг тухайн үед тооцоогүй, доор үзнэ үү. Талбайг шатсан талбайн захаар тооцсон бөгөөд түймрийн талбай доторх цөөн тооны шатаагүй толбыг оруулсан, түймрийн талбайн гаднах тусдаа жижиг түймрийг оруулаагүй.

10-14, 10-16-ны дахин тооцоо

10-14-ний үд S-NPP, NOAA-20 хоёр зураг дээр түймрийн бүс бүрэн цэлмэг байсан тул ижил босгоор дахин тооцов. 10-12, 10-13-ны хоёр зургийг дахин тооцсон үр дүн тухайн үеийнхтэй нэг бүрчлэн тохирсон, жишээлбэл 10-12-ны NOAA-21 мөн л 4,450 km² байна.

10-12-нд түймрийн талбайн төв хэсэг дэх шатаагүй хэсэг зүүн тийшээ нээлттэй байсан тул талбайд дүүргэж оруулаагүй. 10-14 гэхэд түүний эргэн тойрон бүхэлдээ шатсан талбай болсон тул анхны нүх дүүргэх алхмаар бол уг хэсэг доторх шатаагүй хэвээр байгаа 357–386 km² мөн тооцоонд орох бөгөөд ингэснээр хоёр зургийн үндсэн холбогдсон муж 5,291 km² ба 5,304 km² болно. Энэ хэсгийг хассаны дараа 4,905 km² ба 4,948 km² болно.

10-12-ны NOAA-21-ийн 4,450 km²-тэй харьцуулахад нэмэгдсэн ойролцоогоор 500 km² гурван хэсгээс бүрдэнэ (хоёр тоо нь тус тус S-NPP, NOAA-20-ийнх):

Нэмэгдлийн ихэнх нь 10-12-нд аль хэдийн шатсан боловч 10-12-ны NOAA-21 зураг дээр утаанд халхлагдсан эсвэл босгоор ялгагдаагүй байсан; дэлгэрэнгүйг доорх Хятадын Төв цаг уурын газрын үнэлгээтэй харьцуулсан хэсгээс үзнэ үү. 10-12-ны үдээс хойш 10-14-ний үд хүртэл шинээр шатсан ойролцоогоор 190 km² бүгд Монголын талын шатаагүй хэсэг дотор байна: ойролцоогоор 110 km² нь 10-13 08:35-ын Terra дээр аль хэдийн гарч ирсэн бөгөөд 10-12-ны таван зургийн алинд нь ч байхгүй; ойролцоогоор 80 km² нь 10-13-ны өглөөнөөс 10-14-ний үд хүртэл шинээр шатсан. Захын дагуух нарийн зурвасыг хассаны дараа ойролцоогоор 4,780 km² болох тул хамгийн оновчтой үнэлгээг ойролцоогоор 4,900 km², хүрээг 4,750–5,000 km² болгон өөрчилсөн бөгөөд доод хязгаарт захын дагуух нарийн зурвасыг хассан.

10-15 13:16-ын NOAA-21 зураг дээр шатаагүй хэсэг 99% цэлмэг, хэсэг доторх шатсан талбай 279 km² бөгөөд 10-14-ний NOAA-20-ийн 278 km²-тэй тэнцүү байгаа тул 10-15-ны үдээс өмнө шатаагүй хэсэг дотор ялгаж болохуйц тэлэлт гараагүй. Энэ зураг дээр түймрийн талбайн өмнөд хагаст (ойролцоогоор 46.95°N-ээс өмнө) үүлтэй тул нийт талбайг тооцох боломжгүй. 10-14-ний Terra, Aqua дээр 10-13-ны Terra-тай адил шатсан талбай цайвар гарч, анхны босго ажиллахгүй болсон тул 10-14-өөс хойших талбайг зөвхөн VIIRS-ээр тооцсон.

10-16-нд VIIRS-ийн гурван хиймэл дагуул дамжин өнгөрөх үед түймрийн бүс бүрэн цэлмэг байсан тул ижил босгоор дахин тооцов. NOAA-21, NOAA-20 хоёр зургийн хамгийн том холбогдсон муж (нүх дүүргээгүй) 4,915 km² ба 4,898 km²; S-NPP зургийн баруун хагас цайвар, шатсан талбай нь хэрчигдсэн тул зөвхөн 4,195 km² гарсан бөгөөд ногоон сувгийн босгыг < 110 болгож сулруулсны дараа 4,743 km² болсон. Үнэлгээ ойролцоогоор 4,900 km² (4,750–5,000 km²) хэвээр бөгөөд 10-14-өөс хойш тэлээгүй. Үндсэн түймрийн талбайн өмнөх шинэ шатсан талбайг оруулаагүй.

Тооцооны арга ба алдаа

• dNBR: NBR = (B8A − B12)/(B8A + B12), dNBR нь түймрийн өмнөх ба дараах NBR-ийн зөрүү. Түймрийн өмнөх зураг нь 10-05-ных, үүлтэй хэсгийг 10-07-ныхоор нөхсөн.
• dNBR бага гарах шалтгаан:
  • Өтгөн утааны доор dNBR бага гардаг.
  • Sentinel-2-ын үзэгдлийн ангилал хар өнгөтэй шатсан газрыг ихэвчлэн “үүлний сүүдэр” гэж буруу ангилдаг тул зөвхөн үүлний ангиллыг хассан.
• Дунд нарийвчлалтай зургийн алдаа: 250–375 m-ийн зураг пикселийн хэмжээ, үүлний сүүдэр, утааны халхлалтын нөлөөнд өртдөг тул алдаа нь ойролцоогоор ±10–15%.
• 10-11-ээс 10-12 хооронд нэмэгдсэн ойролцоогоор 800 km²: нэг хэсэг нь 10-11-нд утаанд халхлагдаж, 10-12-нд сая харагдсан хэсэг, нөгөө хэсэг нь түймэр түймрийн талбайн зүүн тал болон төв хэсгийн шатаагүй толбо руу бодитоор тархсан хэсэг.
• 10-13-ны Terra-ийн үр дүн: босгыг сулруулсны дараа VIIRS-тэй тохирдог; зөвхөн нэмэгдэл байхгүйг харуулах туслах нотолгоо болгон ашиглах бөгөөд 10-12-ны үнэлгээг орлохгүй.

Хятадын Төв цаг уурын газрын үнэлгээтэй ялгаа

Хятадын Төв цаг уурын газар (NMC) зэрэг байгууллагын 10-12-ны 19 цагт гаргасан «Дэлхийн аюултай цаг агаарын хяналт, урьдчилсан мэдээний шуурхай мэдээ» (《全球灾害性天气监测预报快讯》)¹³-д “Хиймэл дагуулын зайнаас тандан судалгаагаар тооцоход шатсан талбай ойролцоогоор 5050 хавтгай дөрвөлжин километр” (通过卫星遥感估算，过火区面积约 5050 平方公里) гэжээ. Энэ өгүүлбэрт үнэлгээнд ашигласан хиймэл дагуул, хугацаа, аргыг заагаагүй бөгөөд тухайн дугаарын шуурхай мэдээн дэх хамгийн сүүлийн зураг нь FY-4C 14:40. 5,050 km² нь энэ нийтлэлийн 10-12-ны үнэлгээ 4,400 km²-ээс ойролцоогоор 15%, 10-14-нд дахин тооцсон ойролцоогоор 4,900 km²-ээс ойролцоогоор 3%, хүрээний дээд хязгаар 5,000 km²-ээс ойролцоогоор 1%-иар их бөгөөд хоёр төрлийн хиймэл дагуул ба аргын алдааны хүрээнд тохирч байна.

4,450 km² ба 5,050 km²-ийн хоорондох ойролцоогоор 600 km²-ийн зөрүүний тал орчим нь 10-12-ны нэг зургийн аргаар дутуу тооцсон 250–300 km²-ээс үүдэлтэй; үлдсэн нь пикселийн хэмжээ эсвэл талбайн тооцооны тодорхойлолтоос үүдэлтэй байж болох бөгөөд доор үзнэ үү.

10-12-нд GIBS-ийн таван зураг байгаа бөгөөд бүгд 14:40-ээс өмнөх. Өмнө нь зураг бүрийг тусад нь ялгаж, зөвхөн хамгийн тод NOAA-21 зургийг авч 4,450 km² гаргасан. Зураг бүр захын өөр өөр хэсгийг дутуу авсан тул зураг бүрийн NOAA-21-ээс давсан хэсгийг 10-14-ний NOAA-20-ийн шатсан талбайтай тулгав:

Хүснэгтийн NOAA-21 мөр нь бүх холбогдсон муж ба үндсэн холбогдсон мужийн зөрүү. NOAA-21 зураг дээр зүүн талын галын фронтыг утаа халхалсан бөгөөд S-NPP 13:10 дээр энэ хэсэг харагдана. NOAA-21 ба S-NPP хоёр зургийн нэгдэл 4,724 km², үүнээс 4,686 km² нь 10-14-ний шатсан талбай дотор; таван зургийн нэгдлээс 10-14-ээр батлагдсан хэсэг 4,743 km², өөр 98 km² нь 10-14-ний шатсан талбайн гадна байгаа бөгөөд ихэнхдээ үүл эсвэл утаанаас үүдсэн хуурамч толбо. Иймд зөвхөн 10-12-ны өгөгдлийг ашиглан олон зургийг нэгтгэхэд ойролцоогоор 4,700 km² гэж үнэлж болно.

4,700 km² ба 5,050 km²-ийн хооронд ойролцоогоор 350 km²-ийн зөрүү үлдсэн бөгөөд хоёр боломжит эх үүсвэр бий; Хятадын Төв цаг уурын газар аргаа нийтлээгүй тул тус бүр хэдийг эзэлж байгааг тодорхойлох боломжгүй:

• Дараах шаталт: 10-12-ны үдээс хойш 10-14-ний үд хүртэл шатаагүй хэсэг дотор дахин ойролцоогоор 190 km² шатсан бөгөөд үүнээс ойролцоогоор 110 km² нь 10-13 08:35-ын Terra дээр аль хэдийн гарч ирсэн, ойролцоогоор 80 km² нь 10-13-ны өглөөнөөс 10-14-ний үд хүртэл шинээр шатсан. Энэ хэсэг FY-4C 14:40-өөс хожуу тул 5,050 km²-т орох ёсгүй.
• Пикселийн хэмжээ эсвэл шатсан талбайн босго: FY-4C-ийн пиксел 47°N-д ойролцоогоор 2.5–3 km тул шатсан талбайн зах гадагш тэлнэ. 10-12-ны VIIRS-ийн шатсан талбайн хилийг 0.5 km гадагш тэлэхэд +285–326 km², 1 km тэлэхэд +496–570 km² болно. Пиксел том байх эсвэл босго сул байх нь аль аль нь хилийг гадагш тэлэхэд хүргэнэ.

Өөр хоёр зүйл:

• Үндсэн хэсгээс салангид жижиг толбо: ≥ 5 km² бүх холбогдсон мужийг үлдээхэд 10-12-ны хоёр VIIRS зураг дээр зөвхөн 6–45 km² (0.1–1%) нэмэгдэх бөгөөд үүнээс 15.5 km² нь утааны доорх хуурамч толбо. Зөрүү энэ зүйлээс үүдээгүй.
• Талбайн тооцооны тодорхойлолт: 10-12-ны хоёр VIIRS зургийг өөр өөр тодорхойлолтоор дахин тооцсон үр дүнг доорх хүснэгтэд үзүүлэв.

Энэ нийтлэлийн тодорхойлолт шатсан талбайгаар бүрэн хүрээлэгдсэн шатаагүй толбыг (334 km² ба 443 km²) аль хэдийн оруулсан тул “түймрийн талбай доторх шатаагүй толбыг хасаагүй” гэдэг нь дангаараа зөрүүг тайлбарлаж чадахгүй.

Дараах нь таамаг бөгөөд Хятадын Төв цаг уурын газар үнэлгээний аргаа нийтлээгүй: 5,050 km² нь түймрийн талбайн гадна контураар тооцогдож, түймрийн талбай руу орсон шатаагүй хэсгийг, тухайлбал түймрийн талбайн төв дэх шатаагүй хэсгийг оруулсан байж болзошгүй. Энэ тодорхойлолтоор дахин тооцоход энэ нийтлэлийн өгөгдөл 4,500–5,300 km² гарах бөгөөд 5,050 km² үүнд багтана. Энэ тодорхойлолт хонхорын өргөнийг хэрхэн авахад мэдрэмтгий: S-NPP дээр 1 km-ээс 2 km болгоход ойролцоогоор 670 km² нэмэгддэг бөгөөд шалтгаан нь түймрийн талбайн төв дэх шатаагүй хэсэг ойролцоогоор 2 km өргөн нээлхийтэй тул 2 km авахад шатаагүй хэсэг бүхэлдээ тооцогддог. Гүдгэр бүрхүүл 5,500–5,600 km² бөгөөд 5,050 km²-ээс их. Энэ таамагт нэг зургийн шатсан талбайг ашигласан бөгөөд дээрх олон зургийг нэгтгэхэд нэмэгдсэн ойролцоогоор 250–300 km²-ийг тооцоогүй; пикселийн хэмжээ, шатсан талбайн босго ч мөн боломжит шалтгаан хэвээр байна.

Наньфан Жоумо 10-18-нд¹⁴ Өвөр Монголын Багшийн их сургуулийн Бао Юйлун (包玉龙)-гийн үгийг иш татжээ: “Нийтэд зарласан түймрийн зайнаас тандан хяналтын зургаар тооцоход 10 дугаар сарын 13-ны байдлаар Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дэх хээрийн түймрийн шатсан талбай ойролцоогоор 610 мянган га хүрэх төлөвтэй.” (根据公开的火情遥感监测图估算，截至 10 月 13 日，蒙古国境内的野火过火面积预计达到约 61 万公顷。) Тайлбар: 610 мянган га нь ойролцоогоор 6,100 km² бөгөөд энэ нийтлэлийн хүрээний дээд хязгаар 5,000 km²-ээс ойролцоогоор 22%-иар их; мэдээнд ашигласан хяналтын зураг болон тооцооны тодорхойлолтыг заагаагүй бөгөөд энэ нийтлэлд нягтлаагүй.

Монгол Улсын Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 10-20-нд нийтэлсэн урьдчилсан үнэлгээ (МОНЦАМЭ-гийн англи хэвлэл⁹):

The fire, which broke out on October 8, burned a total of 528,765.5 hectares, including 468,965.7 hectares within Numrug Strictly Protected Area, or 79.8% of the protected area’s total land, according to preliminary estimates.

Урьдчилсан тооцоогоор 10 дугаар сарын 8-нд гарсан түймэр нийт 528,765.5 га талбайг шатаасан бөгөөд үүнээс Нөмрөгийн дархан цаазат газар дотор 468,965.7 га буюу дархан цаазат газрын нийт талбайн 79.8% байна.

528,765.5 га нь ойролцоогоор 5,288 km² бөгөөд энэ нийтлэлийн ойролцоогоор 4,900 km²-ээс ойролцоогоор 8%, хүрээний дээд хязгаар 5,000 km²-ээс ойролцоогоор 6%, Хятадын Төв цаг уурын газрын 5,050 km²-ээс ойролцоогоор 5%-иар их. Мэдээнд үнэлгээнд ашигласан зураг ба хугацааг заагаагүй бөгөөд зөвхөн албан ёсны үнэлгээг хиймэл дагуулын зураг, газар дээрх хэмжилт, лабораторийн шинжилгээгээр хийнэ гэжээ. Дээрх тодорхойлолтын хүснэгтээр 5,288 km² нь “гадна контур, хонхорын өргөн ≤ 2 km”-ээс “≤ 5 km” хүртэлх S-NPP-ийн үр дүнгийн хооронд (5,195–5,294 km²) багтах бөгөөд нэг боломжит тайлбар нь Хятадын Төв цаг уурын газрын тохиолдолтой адил, өөрөөр хэлбэл гадна контураар тооцож, түймрийн талбайн төв дэх шатаагүй хэсгийг оруулсан байж болно; 10-12-оос хойш шинээр шатсан ойролцоогоор 190 km² нь мөн 10-14-өөс хожуу хийсэн үнэлгээг энэ нийтлэлийн 10-12-ны тооноос их болгоно.

10-28-нд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам албан ёсны дүнг нийтэлсэн (МОНЦАМЭ¹⁰):

Нөмрөгийн ДЦГ орчимд гарсан түймрийн талбайн хэмжээг Sentinel-2 хиймэл дагуулын 10 метрийн орон зайн нарийвчлалтай мэдээлэлд үндэслэн зураглахад түймэрт өртсөн нийт талбай 504,960.4 га болж байна.

Дархан цаазат газрын 587,744.1 га-аас 448,993.6 га буюу 76.4% нь шатсан, дархан цаазат газраас гадна 55,966.8 га. Зураглалыг Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын харьяа Ус, цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгийн Хиймэл дагуулын хэрэглээ, зайнаас тандан судлалын хэлтэс хийсэн; зургийн огноо 10-25 нь ikon.mn зэрэг мэдээнд байгаа бөгөөд МОНЦАМЭ-гийн энэ мэдээнд бичээгүй. 504,960.4 га нь ойролцоогоор 5,050 km² бөгөөд энэ нийтлэлийн ойролцоогоор 4,900 km²-ээс ойролцоогоор 3%, хүрээний дээд хязгаар 5,000 km²-ээс ойролцоогоор 1%-иар их, Хятадын Төв цаг уурын газрын 10-12-ны 5,050 km²-тэй адил. Энэ хоёр тооны зураг, хугацаа, арга бүгд өөр бөгөөд Хятадын Төв цаг уурын газрын тоо нь 10-12-оос хойш шинээр шатсан ойролцоогоор 190 km²-ээс өмнөх юм. 10-20-ны урьдчилсан тооцооноос ойролцоогоор 238 km² (4.5%)-аар бага бөгөөд мэдээнд шалтгааныг тайлбарлаагүй.

10-20-ны Sentinel-2-оор хийсэн дахин тооцоо

10-20 10:57-ын Sentinel-2B ба 11:11-ийн Sentinel-2A 14 минутын зайтай дараалан дамжин өнгөрсөн; түймрийн талбайн өмнөд хагаст үүлшил 3–10%, хойд хагасын тал орчим нь үүлтэй байсан бөгөөд хоёр зургийг харилцан нөхсөний дараа үндсэн шатсан талбайн 7% нь өгөгдөлгүй. 10-05-ыг түймрийн өмнөх лавлагаа болгож (дутуу хэсгийг гал гарахаас 27 минутын өмнөх 10-08-ныхоор нөхсөн), 20 m-ийн торон дээр dNBR тооцож, шатсан талбайд dNBR нь босгоос их пикселийг авч, дараа нь дээрх VIIRS шатсан талбайн дүрмээр боловсруулсан: нээх үйлдэл 2 удаа, ≥ 5 km² холбогдсон мужийг үлдээх, хаах үйлдэл 3 удаа, нүх дүүргэх, хамгийн том холбогдсон мужийг авах.

Гал гарснаас хойш 12 хоног, унтарснаас хойш 5 хоног өнгөрсөн тул хээрийн шатсан талбайн dNBR аль хэдийн буурч байна: 10-12-ны шатсан талбайн дотоод хэсгийн (захаас 0.5 km-ээс дотогш) пикселийн зөвхөн 84% нь 0.27-оос, 93% нь 0.20-оос, 97% нь 0.10-аас давсан тул энд 0.20-ийг авсан. Энэ нийтлэлийн тодорхойлолтоор үндсэн холбогдсон муж 5,119 km²-ээс төв хэсгийн шатаагүй хэсэг 272 km²-ийг хасахад ойролцоогоор 4,850 km² бөгөөд босго 0.10 ба 0.27 үед 5,015 ба 4,540 km² болно. Энэ нь 10-14-ний VIIRS-ийн 4,905–4,948 km²-ээс 1–2%-иар зөрөх бөгөөд ойролцоогоор 4,900 km² гэсэн үнэлгээ өөрчлөгдөхгүй. Төв хэсгийн шатаагүй хэсгийг хасаагүй 5,119–5,253 km² нь Монгол Улсын Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 5,288 km²-ээс 1–3%-иар зөрнө. 10-12-ны NOAA-21-ийн шатсан талбайн 94.5% нь 10-20-ны үндсэн холбогдсон муж дотор байх бөгөөд 10-12-оос хойш шинээр шатсан хэсэг голчлон төв хэсгийн шатаагүй хэсэг дотор (ойролцоогоор 300 km²) болон зүүн талын галын фронтод байна. Үндсэн холбогдсон муж Монголын талд 5,052 km², Хятадын талд 67 km² бөгөөд сүүлийнхийг дараагийн хэсгээс үзнэ үү.

Монгол Улсын Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас гаргасан дархан цаазат газар доторх шатсан талбай 468,965.7 га буюу ойролцоогоор 4,690 km² бөгөөд дархан цаазат газрын 79.8%⁹ гэсэн тул үүгээр тооцоолсон дархан цаазат газрын талбай 5,877 km² болно. OSM-д Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хил байхгүй, харин Дэлхийн тусгай хамгаалалттай газрын мэдээллийн сан WDPA (2026 оны 10 дугаар сарын хувилбар)-д бий: дугаар 93518, IUCN Ib ангилал, мэдүүлсэн талбай 5,877 km², олон өнцөгтөөр тооцсон талбай 5,715 km². Энэ олон өнцөгтийг 0.20 босгын үндсэн холбогдсон мужтай давхцуулахад дархан цаазат газар дотор 4,497 km² буюу олон өнцөгтийн талбайн 79%, үндсэн холбогдсон мужийн 88% бөгөөд Монголын талын 4,690 km²-ээс 4%-иар бага. Зөвхөн dNBR нь босгоос давсан пикселийг тооцож, нүх дүүргээгүй бол дархан цаазат газар дотор 3,637 km² буюу олон өнцөгтийн талбайн 64%. Үндсэн холбогдсон мужийн дархан цаазат газраас гадна хэсэг 622 km² бөгөөд үүнээс 363 km² нь 47.3°N-ээс хойш байна.

10-28-ны албан ёсны дүнтэй харьцуулахад: дархан цаазат газар дотор Монголын талынх 4,490 km², энэ нийтлэлийнх 4,497 km², зөрүү 0.2%; дархан цаазат газраас гадна Монголын талынх 560 km², энэ нийтлэлийн 622 km²-ийн 67 km² нь Хятадын талд байх тул хасахад 555 km², зөрүү 1%; энэ нийтлэлийн үндсэн холбогдсон муж Монголын талд нийт 5,052 km², Монголын талын нийт дүн 5,050 km². Энэ нийтлэлийн үндсэн холбогдсон мужид нүх дүүргэсэн тул 0.20 босгоор шатаагүй гарсан 567 km² пиксел орсон бөгөөд Монголын талын тооцооны тодорхойлолт ижил эсэхийг мэдээнд бичээгүй; WDPA олон өнцөгт Монголын талын дархан цаазат газрын талбайгаас 162 km²-ээр бага тул дархан цаазат газрын дотор, гадна хуваахад хил мөн нөлөөлнө. Монголын талын дархан цаазат газраас гадна 55,966.8 га-д Хятадын тал орсон эсэхийг мэдээнд тайлбарлаагүй.

Хятад-Монголын хилийн ойролцоох шатсан талбайн үнэлгээ: Хятадын талд шугамаас 2 km дотор 54–62 km²

Хилийн ойролцоох шатсан талбайн үнэлгээг бүгд OSM хилээр хийсэн бөгөөд энэ шугам LSIB болон хилийн голын голч шугамд үндэслэсэн. Түгээмэл хэрэглэгддэг Natural Earth 1:10m хил энэ хэсэгт медиан 2.2 km, хамгийн ихдээ 4.4 km хазайлттай; 10-12 09:30 хүртэлх галын цэгээр үнэлэхэд “Хятадын талын галын цэг” OSM шугамаар 258, Natural Earth шугамаар 602 байна. 300 km урт хилийн шугамын дагуу 250–375 m-ийн нэг пикселийн өргөн нь 75–110 km² талбайтай тэнцэнэ. OSM шугамаар үнэлэхэд 10-08-аас 10-12 14:35 хүртэл Хятадын талд унасан FIRMS галын цэг 313, шугамаас давсан зайн медиан 0.35 km, 0.75 km-ээс илүү давсан нь 71, 1.5 km-ээс илүү давсан нь 12. 375 m-ийн пикселийн хэмжээ дээр 0.2–0.5 km-ийн байршлын алдаа нэмэгдэхэд эдгээрийн ихэнхийг тайлбарлаж болно. 10-12 14:35-аас хойш энэ түймрийн галын цэг Хятадын талд байхгүй; 10-15-нд үндсэн түймрийн талбайн өмнө, Хятадын талд байсан MODIS-ийн 3 галын цэг өөр түймэрт хамаарах бөгөөд дээр үзнэ үү.

10-13-ны Terra зураг дээр OSM шугамаас гадна шатсан талбай нийт 26 km², шугамаас 1 km-ээс цааш 3.6 km², 2 km-ээс цааш 1.6 km², хамгийн хол нь 3.2 km; 10-12-ны хоёр VIIRS зураг дээр 39–40 km², хамгийн хол нь 4.2 km. Хоёрын ялгаа пикселийн алдааны хүрээнд байх бөгөөд хил давсан шинэ хэсэг байхгүй. Доорх хүснэгтийн өмнөд хэсэг болон Рашаанаас баруун талын хоёр газраас бусад шугамаас гадна хэсэг бүгд шугамын дагуух 0.2–1.2 km-ийн нарийн зах бөгөөд 1–3 пикселийн алдааны хүрээнд байна.

10-14-ний бүрэн цэлмэг хоёр VIIRS зураг дээр OSM шугамаас гадна шатсан талбай 58–60 km² бөгөөд 10-12-оос ойролцоогоор 20 km²-ээр их. 10-12-ны шатсан талбайн гадна, Хятадын талд шинээр нэмэгдсэн нь 24.5 km² (S-NPP) ба 26.7 km² (NOAA-20) бөгөөд бүгд шугамаас 1.3 km дотор орших нарийн зурвас, ихэнх нь 10-12-ны S-NPP эсвэл 10-13-ны Terra дээр аль хэдийн гарч ирсэн: зүүн тал 46.85–47.13°N, 119.76–119.92°E дахь долоон хэсэг нийт ойролцоогоор 14 km², шугамаас зайн медиан 0.1–0.4 km; өмнөд хэсгийн 46.60–46.66°N дахь хэдэн хэсэг нь доорх хүснэгтийн өмнөд хэсэгт аль хэдийн байсан шатсан талбай. Зөвхөн 1.2 km²-ийн нэг хэсэг өмнөх бүх зураг дээр байгаагүй бөгөөд 47.102–47.129°N, 119.757–119.772°E-д, өөрөөр хэлбэл Рашаанаас баруун талын өмнөд бөөгнөрлийн өмнөд үзүүрт байрлаж, шугамаас зайн медиан 0.23 km, хамгийн хол нь 0.74 km, пикселийн хэмжээнд байгаа тул итгэл үнэмшил бага. 10-14-нд хил давсан шинэ томоохон хэсэг байхгүй. 10-15 11:05-ын Sentinel-2C дээр өмнөд хэсэг болон Рашаанаас баруун хэсгийн Хятадын талын 99–100%-ийг үүл бүрхсэн тул энэ зургаар хил давсан эсэхийг үнэлэх боломжгүй.

Хятадын талын янз бүрийн түвшний мэдээллийн эх бичвэрийг дээрх “Хятадын талын хил дээрх арга хэмжээ” хэсгээс үзнэ үү. Тайлбар: эдгээр мэдэгдэл том хүрээндээ хиймэл дагуулын дүгнэлттэй нийцэж байгаа бөгөөд бүтэн хэсгээрээ нэвтэрсэн шатсан талбай байхгүй; гэвч Рашаанаас баруун талд 10-12-ны үд VIIRS галын цэг хилийг давсан, хамгийн ихдээ 1.5 km, 10-20-ны Sentinel-2 дээр энэ хэсгийн Хятадын талд ойролцоогоор 11.5 km² шатсан, шугамаас хамгийн хол нь 2.2 km; өмнөд хэсэгт Зүүн Үзэмчин хошууны талд ойролцоогоор 21 km² шатсан бөгөөд үүнээс ойролцоогоор 13 km²-ийн үндсэн хэсэг сөрөг гал тавих ажиллагаатай тохирч байна; зүүн хэсэгт өөр ойролцоогоор 6 km² байгаа бөгөөд доорх 10-20-ны нягтлалтаас үзнэ үү. Албан ёсны мэдэгдэлд эдгээр газрыг дурдаагүй. Синьхуа агентлагийн 10-13-ны¹² мэдээнд арга хэмжээг “шугамын дагуу унтрааж хаах, галаас хамгаалах зурвасыг өргөсгөх, шатамхай материалыг цэвэрлэх” (沿线扑救堵截、拓宽隔离带、清理可燃物) гэсэн бөгөөд Синьжин бао (Beijing News) 10-11-нд¹⁵ иш татсан Рашаан хотын онцгой байдлын газар болон Хянган аймгийн гал унтраах, аврах хөдөлгөөнт отрядын мэдэгдэлд мөн зөвхөн хилийн хамгаалалтын байршуулалт ба хаалтыг дурдсан. Хянган аймгийн талын сөрөг гал тавилтыг Хянган аймгийн ой, бэлчээрийн газрын 10-16-ны мэдээнээс¹⁶ үзнэ үү: 10-11 12:40-өөс “хилийн эргүүлийн замыг ашиглан улсын хилийн төмөр торноос галаас хамгаалах зурвас хүртэлх зуун метрийн завсрын бүсэд нарийвчилсан эсрэг гал тавьж шатаах ажиллагаа явуулсан” (依托边境巡逻路，对国境铁丝网至防火隔离带百米缓冲区开展精准对冲点烧作业), үүнээс Рашаан хотын хамгаалалтын хэсэгт 23 km, Үчагоугийн хамгаалалтын хэсэгт 21 km (Синьхуа сүлжээний Өвөр Монголын суваг 10-14-нд¹⁷ мөн Үчагоугийн 21 km-ийг мэдээлсэн). Наньфан Жоумо 10-18-нд¹⁴ ярилцлага авсан Рашаан хотын ой, бэлчээрийн товчооны гал унтраагчийн хэлснээр жил бүр намрын сүүлээр галаас хамгаалах зурвасыг тогтмол шатаадаг бөгөөд “Анхны төлөвлөгөөгөөр хаалтын зурвасыг шатаах ажлыг 10 дугаар сарын 10-нд хийхээр товлосон байсан. Гэвч тэр өдрийн үдээс хойш тэд Монгол Улсын зүгт утааны багана, галын туяа гарч байгааг илрүүлж, тэр даруй түймрийн бүсийн бэлэн байдалд шилжсэн” (按原计划，阻隔带的点烧定在 10 月 10 日进行。但当天下午，他们发现了蒙古国方向腾起烟柱和火光，随即转入火场戒备); Хянган аймгийн ой, бэлчээрийн газрын мэдээгээр сөрөг гал тавилт 10-11 12:40-өөс хойш явагдсан. Хятадын Улсын ой, бэлчээрийн газрын 2025-11-ийн мэдээнд¹⁸ Хянган аймаг Хятад-Монголын хилийн дагуу 131 km урт, 100–300 m өргөн галаас хамгаалах зурвас байгуулсан гэжээ.

Өмнөд хэсэгт Хятадын талд шатсан талбай

geoBoundaries-ийн хошууны түвшний хилээр энэ шатсан талбай Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошууны нутагт оршдог бөгөөд Хянган аймгийн Хорчин баруун гарын өмнөд хошууны хилээс 44–53 km, Рашаан хотын хилээс 53–59 km зайтай. CNR-ийн Шилийн гол дахь 10-12 өдрийн мэдээ¹⁹ Зүүн Үзэмчин хошууны хэсэгт авсан арга хэмжээг мэдээлсэн: “Одоо байгаа галаас хамгаалах зурвасыг түшиглэн, гал унтраах ажилтнуудыг зохион байгуулж, аюулгүй сөрөг гал тавих нөхцөлтэй хэсгүүдэд сөрөг гал тавих ажлыг үргэлжлүүлэн гүйцэтгэв” (依托现有防火隔离带，组织扑火人员对具备安全点烧条件的区域，继续实施点烧作业).

• 10-05, 10-08 өдрийн түймрийн өмнөх зурган дээр хилээс урагш 2.5–3.3 km-т нэгэн шороон замын дагуу өргөн нь 100–190 m, зэрэгцээ судалтай зурвас газар аль хэдийн байсан бөгөөд хэлбэр нь хагалж үүсгэсэн галаас хамгаалах зурвастай таарч байна.
• 10-10 өдрийн 11:05 цагийн шатсан талбайн өмнөд зах энэ зурвас дээр тулж байна: жишээ нь 119.455°E-т шатсан талбайн өмнөд зах 46.6087°N, зурвасын хойд зах 46.6085°N байна. Шатсан талбай хойш Монголын талын шатсан талбайтай нэг цул нийлсэн бөгөөд хил дээр шатаагүй завсар байхгүй. Баруун талаараа голын хөндийгөөр хязгаарлагдана.

Шатсан талбайн хэлбэр дангаараа хоёр тохиолдлыг ялгаж чадахгүй: Монголын талын гал хил давсны дараа галаас хамгаалах зурвасаар хаагдсан, эсвэл Хятадын тал галаас хамгаалах зурвасаас хойш чиглэн сөрөг гал тавьж, ирж буй галтай нийлэн шатсан; хоёр тохиолдолд хоёуланд нь өмнөд зах шулуун байна. Шаталтын үеийн нөхцөл сүүлчийнхтэй илүү ойр: ойролцоогоор 12 km² энэ талбай бараг салхигүй, харьцангуй чийгшил 78–92%, шөнийн хоёрдугаар хагаст өмнөд зүгийн салхитай шөнө үүссэн бөгөөд өмнөд зүгийн салхи галыг хойш түлхэх тул энэ шатсан талбайн урагш давшсан чиглэлийн эсрэг; шөнийн хоёр удаагийн VIIRS дамжин өнгөрөлт ил галыг бараг илрүүлээгүй. Ийм нөхцөлд Монголын талын гал салхины эсрэг урагш 3 km давшсан байх магадлал бага. Сөрөг гал тавьсан тодорхой байршил, хугацааг нийтлээгүй тул нэг бүрчлэн харгалзуулах боломжгүй.

10-13 өдрийн 11:15 цагийн Sentinel-2B зурган дээр энэ хэсгийн Хятадын талын ойролцоогоор 56% нь овоолог үүл болон үүлний сүүдэрт халхлагдсан. 10-10, 10-13 хоёр зурагт хоёуланд нь цэлмэг байсан пикселүүдэд (Хятадын талын 34%) 10-10 өдрөөс хойш шинээр нэмэгдсэн dNBR > 0.27 нийт 0.14 km² бөгөөд бүгд 0.01–0.02 km²-ийн тархай пикселүүд, шатсан талбай урагш болон зүүн тийш тэлээгүй. Цэлмэг хэсэгт ил галын түвшний богино долгионы хэт улаан туяаны дохио байхгүй.

Рашаанаас баруун тийших хэсэгт Хятадын талд шатсан талбай

10-13 өдрийн 11:15 цагийн Sentinel-2B зурган дээр Рашаанаас баруун тийших хэсгийн (47.08–47.22°N, 119.66–119.84°E) Хятадын талын ойролцоогоор 77% нь овоолог үүл болон үүлний сүүдэрт халхлагдсан. Үзэгдлийн ангилал үүлний сүүдэр болон шатсан талбайг хольж ангилдаг тул энд богино долгионы хэт улаан туяагаар ялгав: үүлний сүүдрийн B12 ойлт бага, шатсан талбайн B12 ойлт бага биш.

• Хойд хэсэг 47.155–47.19°N, 119.70–119.76°E нь 67% цэлмэг. Шугамын зүүн талд dNBR > 0.27 ойролцоогоор 0.9 km² бөгөөд 0.1–0.3 km²-ийн хэд хэдэн жижиг хэсэгт хуваагдсан. Хамгийн том хэсэг нь 47.155–47.165°N, 119.72–119.745°E-д байрлах бөгөөд баруун тийш Монголын талын шатсан талбайтай холбогдсон, шугамаас 0.2–1.3 km зайтай, зүүн зах нь ойролцоогоор хилийн дотор талын голын хөндийд байна.
• Энэ шатсан талбай жигд бус хэлбэртэй, хилтэй зэрэгцээ шулуун ирмэггүй бөгөөд 10-12 өдрийн өдрийн дөрвөн удаагийн дамжин өнгөрөлтөөр Хятадын талд илэрсэн 5–18 галын цэгийн (шугамаас хамгийн хол нь 1.5 km) байршилтай таарч байна. Шатсан талбай хилээс зүүн тийш үргэлжилж, зүүн зах нь хилийн дотор талын голын хөндийд зогссон бөгөөд сөрөг гал тавьсан зурвас шиг хилтэй зэрэгцээ шулуун ирмэг байхгүй. Хянган аймгийн ой, бэлчээрийн газар 10-11 өдрийн 12:40 цагаас “хилийн эргүүлийн замыг түшиглэн” (依托边境巡逻路) сөрөг гал тавьсан, өргөн нь ойролцоогоор 100 m гэж мэдээлсэн¹⁶; өмнөд бөөгнөрлийн орчимд эргүүлийн зам хилийн дотор талын голын голдиролын дагуу үргэлжилдэг (дээрх хүснэгтийг үз). Таамаг: Монголын талын гал 10-12 өдрийн өдөр хилийг ойролцоогоор 1 km давж, голын хөндийн шугамд хүрээд сөрөг гал тавьж үүсгэсэн галаас хамгаалах зурвасаар хаагдсан. 10-13 өдрийн зурган дээр голын хөндийн дагуух сөрөг галын зурвас ялгагдахгүй, хойд бөөгнөрлөөс зүүн тийших хэсгийн ихэнх нь үүлэнд халхлагдсан тул энэ таамгийг зураг шууд дэмжихгүй байна.
• Өмнөд талын 47.12–47.14°N, 119.76–119.78°E-ийн нарийн зурвас Хятадын талд ердөө 16% цэлмэг тул хэлбэрийг нь дүгнэхэд хангалтгүй, үүссэн шалтгаан тодорхойгүй. Хилийн дотор талд 0.1–0.6 km-т зэрэгцэн орших шороон зам нь мэдээнд дурдсан “хилийн эргүүлийн замыг түшиглэн” (依托边境巡逻路) сөрөг гал тавьсан зам байж магадгүй бөгөөд нарийн зурвас нь сөрөг галын зурвас байж болох ч 10-13 өдрийн зурган дээр ихэнх нь үүлэнд халхлагдсан тул батлах боломжгүй. 47.10–47.16°N-ийн бүх хүрээний цэлмэг хувь 13%.
• Цэлмэг хэсэгт ил галын түвшний богино долгионы хэт улаан туяаны дохио байхгүй.

0.9 km² нь VIIRS, MODIS-ийн 1–3 пикселийн талбайгаас бага тул дунд нарийвчлалтай зураг ийм хэмжээний шатсан талбайг ялгаж чадахгүй; 10 m-ийн зураг шугамын зүүн талын энэ шатсан талбайг ялгаж чадна.

10-20 өдрийн Sentinel-2-оор дахин шалгасан нь

Түймрийн өмнө 10-05 Sentinel-2C SWIR Түймрийн дараа 10-20 Sentinel-2B SWIR

Түймрийн өмнө 10-05 Sentinel-2C SWIR Түймрийн дараа 10-20 Sentinel-2B SWIR

10-20 өдрийн 10:57 цагийн Sentinel-2B ба 11:11 цагийн Sentinel-2A нь гал унтарсны дараа хилийн дагуух ихэнх хэсэг цэлмэг байсан анхны зургууд бөгөөд Рашаанаас баруун тийших хэсэгт Хятадын талын ойролцоогоор 70%, өмнөд хэсэгт 97% нь цэлмэг. 20 m-ийн dNBR-ээр (түймрийн өмнө 10-05, 10-08, түймрийн дараа 10-20, аргачлалыг шатсан талбайн хэмжээний хэсгээс үз) OSM шугамаас зүүн тийш, талбай нь ≥ 0.05 km² шатсан толбуудыг шугамаас алслагдсан зайгаар нь ангилбал дараах байдалтай:

2 km дотор нийт 54–62 km² бөгөөд 10-14 өдрийн VIIRS-ийн 58–60 km²-тэй ойролцоо боловч 20 m-ийн пикселд эдгээр талбайг пикселийн хэмжээгээр тайлбарлах боломжгүй болно. 0.5 km дотор орших 34–38 km² нь хилийн бүх шугамын дагуу тархсан бөгөөд Хянган аймгийн мэдээлсэн, хилийн эргүүлийн замыг түшиглэн “хилийн төмөр торон хашаанаас галаас хамгаалах зурвас хүртэлх зуун метрийн завсрын бүсэд” (国境铁丝网至防火隔离带百米缓冲区) сөрөг гал тавьсантай таарч байна; хилийн шугамын өөрийн байршлын алдаа ч мөн энэ хэмжээнийх. Шугамаас 1 km-ээс илүү зайтай хэсэг гурван хэсэгт төвлөрсөн:

• Рашаанаас баруун тийших хэсэг (47.04–47.22°N): шугамтай холбогдсон шугамын зүүн талын шатсан талбай 11.5 km², хамгийн хол нь 2.2 km. 47.05–47.14°N-ийн хооронд шугамын дагуу 0.5–2 km өргөн тасралтгүй шатсан зурвас байх бөгөөд 10-13 өдрийн зурган дээр үүлэнд халхлагдсан нарийн зурвасыг багтааж, шугамаас зүүн тийш 1–2 km хүртэл үргэлжилнэ; хойд талын 47.155–47.19°N-ийн хэсэг нь 10-13 өдөр харагдсан ойролцоогоор 0.9 km² юм. 10-12 өдрийн 12:30 цагт NOAA-21 энд шугамыг 0.8–1.4 km давсан галын цэг илрүүлсэн бөгөөд шатсан зурвасын байршил түүнтэй таарч байна.
• Зүүн хэсэг (46.95–47.03°N): 5.9 km², хамгийн хол нь 1.7 km, шугамын дагуух 0.3–1 km өргөн зурвас. 10-14 өдрийн VIIRS дээр энэ орчимд шугамаас 0.1–0.4 km зайтай нарийн зурвас аль хэдийн байсан.
• Өмнөд хэсэг (46.57–46.68°N): 21.2 km², хамгийн хол нь 3.6 km; үүний 12.7 km² нь дээр дурдсан, шугамаас медиан зай нь 1.6 km байх үндсэн хэсэг, үлдсэн нь шугамын дагуух 0.2–1 km-ийн нарийн зурвас.

Гурван хэсгийн шатсан талбай бүгд Монголын талын шатсан талбайтай нэг цул нийлсэн, хил дээр шатаагүй завсар байхгүй. Ирсэн гал хил давсны дараа сөрөг галын зурвасаар хаагдсан, мөн Хятадын тал эргүүлийн замаас баруун тийш сөрөг гал тавьж ирж буй галтай нийлэн шатсан хоёр тохиолдлын шатсан талбайн хэлбэр адил тул 10-20 өдрийн зураг тэднийг ялгаж чадахгүй. Рашаанаас баруун тийших хэсгийн шатсан зурвас 0.5–2 km өргөн бөгөөд мэдээлсэн зуун метрийн завсрын бүсээс өргөн: хэрэв бүгд сөрөг гал бол сөрөг галын шугам хилийн шугамаас зүүн тийш 0.5–2 km-т байсан; хэрэв ирсэн гал бол гал хилийг 0.5–2 km давсан.

Хятадын талын утаа: Хайлаар, Байчэнгийн PM2.5 ба GEFS-Aerosols загварчлал

Гал гарсан өдөр (10-08) Нөмрөгийн түймрийн утаа Хятадын талд хүрээгүй; 10-09 өдрөөс хойш утааны урсгал салхины дагуу зүүн өмнө, зүүн, зүүн хойд зүг рүү эргэсэн, дээрх утааны урсгалын хэсгийг үз. Рашаан хотод улсын агаарын чанарын хяналтын станц байхгүй бөгөөд энэ нийтлэлд ашигласан агаарын чанарын өгөгдөлд Хянган аймгийн өгөгдөл удаан хугацаанд байхгүй тул Хятадын талд утааны үзүүлсэн нөлөөг хиймэл дагуул, буцаах траектори, цаг уурын станцын үзэгдэх орчин болон албан ёсны мэдээллийг нэгтгэн дүгнэх шаардлагатай.

Цаг уурын станцын ажиглалт:

• Монголын талын Халхгол (Khalkh-Gol) станц (44313, түймрийн бүсээс баруун хойд зүгт) хоёр удаа “утаа” гэж мэдээлсэн: 10-09 өдрийн 08 цагт үзэгдэх орчин 20 km, 10-10 өдрийн 11 цагт үзэгдэх орчин 2 km; хоёр удаа хоёуланд нь зүүн өмнөд зүгийн салхи (130–140°) салхилж, түймрийн бүсээс станц руу чиглэн үлээж байв.
• Рашааны станц (50727) 10-09 өдөр бүтэн өдрийн турш үзэгдэх орчин 30 km (кодын дээд хязгаар), 10-10 өдрийн үдээс хойноос 10-11 өдрийн өглөө хүртэл бороо, цас орсон. 10-11 өдрийн өдөр урд-урд баруун зүгээс баруун урд зүгийн салхи болж эргэж, түймрийн бүсийн зүгээс үлээсэн, харьцангуй чийгшил 20–45%, 11, 17, 20 цагт үзэгдэх орчин 13–21 km, 23 цагт 3.9 km болж буурч утаат манан (haze) мэдээлсэн. Агаар хуурай байсан тул манан, сийрэг мананг үгүйсгэж болох бөгөөд утаатай нийцэж байна. 10-12 өдрөөс баруун хойд зүгийн 5–8 m/s салхи болж эргэж, үзэгдэх орчин 30 km болж сэргэсэн.

Утааны тээвэрлэлт ба агаарын чанар: Байчэн, Хайлаарын PM2.5-ийн хоёр удаагийн оргилд хоёуланд нь энэ түймрийн утаа байсан. Байчэнгийн тохиолдолд хиймэл дагуулын утааны урсгал, буцаах траектори, загварын утааны урсгал гэсэн гурван талын нотолгоо байгаа бөгөөд загварын утааны урсгал хожуу ирсэн; Хайлаарын тохиолдолд хиймэл дагуулын нотолгоо сул, загварын утааны урсгалын цаг болон хэмжээ хэмжилттэй таарсан. Буцаах траекторийг ECMWF IFS 0.25°-ийн цаг тутмын салхиар (10 m, 925, 850, 700 hPa) кинематик аргаар тооцсон бөгөөд босоо хөдөлгөөн, сарнилтыг тооцоогүй; 10 цагийн хугацаанд алдаа хэдэн арван km орчим.

• Байчэн (Гирин, түймрийн бүсээс зүүн өмнө зүгт ойролцоогоор 300 km) 10-12 өдрийн 16–23 цагт PM2.5 82-оос 225 µg/m³ хүртэл өсөж, PM10 255 µg/m³ хүрч, CO 0.8-аас 1.1 mg/m³ хүртэл өссөн. Энэ удаад энэ түймрийн утаа байсан байх магадлал өндөр:
  • 10-12 өдрийн ойролцоогоор 13:30 цагийн Aqua-ийн бодит өнгөт зураг дээр утааны урсгал түймрийн бүсээс Рашаанаас урд талаар дамжин Улаанхотын орчим хүртэл сунасан. TROPOMI-ийн 11:33, 13:12 цагийн хоёр тойргийн нүүрстөрөгчийн дутуу исэл ба хэт ягаан туяаны аэрозолийн индексийн өндөр утгын бүсийн чиглэл нийцтэй, аэрозолийн индексийн өндөр утга ойролцоогоор 46.2°N, 121.7°E хүрсэн; MODIS MAIAC аэрозолийн оптик зузаан утааны урсгалын дагуу өндөр.
  • 16, 19, 22 цагт Байчэнд хүрэх буцаах траектори 10 m, 925 hPa, 850 hPa гурван түвшинд бүгд түймрийн бүсийг дайрсан, 700 hPa-д хоёр нь дайрсан; түймрийн бүсээс гарснаас хүрэх хүртэл ойролцоогоор 6–12 цаг бөгөөд оргил үетэй таарч байна.
  • Байчэнгийн орчмын ойролцоогоор 100 km дотор FIRMS 10-10, 10-11 өдөр зөвхөн цөөн жижиг галын цэгтэй, нийт 15, нэг удаагийн дамжин өнгөрөлтөд 32 MW-аас хэтрээгүй, 10-12 өдөр байхгүй; энэ түймэр мөн үед GW-ийн түвшинд байсан. Орон нутгийн шаталтын хувь нэмрийг бүрэн үгүйсгэж чадахгүй ч хэмжээ нь хамаагүй бага.
  • Хүйтэн фронтын араах цэвэр агаарын урсгалд концентраци эсрэгээрээ огцом өссөн, PM2.5 ба PM10-ын харьцаа ойролцоогоор 0.88, CO зэрэг өссөн нь мөн шаталтын утааны урсгалтай төстэй.
• Хөлөнбуйр (Хайлаар, түймрийн бүсээс хойд зүгт ойролцоогоор 260 km) 10-11 өдрийн 07–11 цагт PM2.5 43–75 µg/m³ хүртэл өссөн, 10-07 өдрөөс 10-10 хүртэл ихэвчлэн 3–25 µg/m³ байсан, CO 0.2-оос 0.5 mg/m³ хүртэл өссөн. Энэ удаад ч энэ түймрийн утаа байсан; хиймэл дагуулын нотолгоо Байчэнгийнхээс сул, загварын нотолгоо Байчэнгийнхээс хүчтэй (доорх GEFS-Aerosols загварчлалыг үз):
  • 07, 09, 11 цагт Хайлаарт хүрэх 10 m ба 925 hPa-ийн траектори бүгд түймрийн бүсийг дайрсан, ойролцоогоор 10 цагийн өмнө буюу яг 10-10 өдрийн түймэр хамгийн хүчтэй байсан үе; 850 hPa ба түүнээс дээших агаарын урсгал Монголын төв хэсгээс ирсэн бөгөөд түймрийн бүсийг дайраагүй. Рашааны станцад 10-11 өдрийн 11 цагт өмнөд зүгийн салхитай байсан нь доод түвшний траекторитой нийцэж байна.
  • 10-11 өдрийн 11:52 цагийн TROPOMI дээр нүүрстөрөгчийн дутуу ислийн өндөр утгын хэлэн хэлбэрийн бүс түймрийн бүсээс хойш ойролцоогоор 48.7°N хүртэл сунасан, Хайлаараас ойролцоогоор 50 km зайтай; энэ салаанд аэрозолийн индексийн дохио байхгүй. Хэт ягаан туяаны аэрозолийн индекс газрын гадаргын ойролцоох утаанд мэдрэмж муутай; энэ нь газарт наалдсан доод давхаргын утаа гэж таамаглаж байна.
  • Хайлаарын орчмын ойролцоогоор 100 km дотор FIRMS 10-10 өдрөөс 10-12 хүртэл галын цэггүй.
  • Тодорхойгүй зүйлс: хиймэл дагуулын дамжин өнгөрөлт оргилоос 1–5 цагаар хожуу; түймрийн бүсийн далайн түвшнээс дээших өндөр ойролцоогоор 800–1,000 m тул 925 hPa газрын гадаргад ойр, доод түвшний траекторийн алдаа их; өглөөний температурын урвуу байдлын (инверс) үед орон нутгийн ялгарал ч концентрацийг нэмэгдүүлж болох ч загварын галгүй харьцуулалт энэ үед ердөө 5–9 µg/m³.
  • Хайлаарт 10-08 өдрийн шөнөөс 10-09 өдрийн өглөө хүртэл PM10 ойролцоогоор 100 µg/m³, CO ойролцоогоор 0.9 mg/m³ болж өссөн өөр нэг тохиолдол байсан, PM2.5 ердөө 35 µg/m³, голдуу бүдүүн ширхэглэг тоосонцор бөгөөд эх үүсвэр тодорхойгүй.
• Хянган аймаг (Улаанхот)-т улсын хяналтын станцын өгөгдөл байхгүй. 10-12 өдрийн үдээс хойш хиймэл дагуул дээрх утааны урсгал Улаанхотын орчмоор өнгөрсөн, 14, 17 цагт Улаанхотод хүрэх буцаах траектори дөрвөн түвшинд бүгд түймрийн бүсийг дайрсан, зарцуулсан хугацаа ойролцоогоор 3–7 цаг. Энэ нь хиймэл дагуул ба загварын дүгнэлт бөгөөд газрын хэмжилт биш.

GEFS-Aerosols загварчлал

NOAA GEFS-Aerosols (GEFSv12-ийн химийн хувилбарын хяналтын прогноз, 0.25°, 3 цаг тутам нэг утга)-ийн түймрийн ялгарлыг GBBEPx-ээс авдаг бөгөөд хиймэл дагуулын FRP-ээр тооцоолдог. 10-09 12Z-ээс хойш эхэлсэн прогноз бүр энэ түймрийн ялгарлыг агуулсан: прогноз эхэлсэн хугацаан дахь түймрийн бүсийн дээрх органик тоосонцрын баганын нийт хэмжээ 10-09 00Z-ээс өмнө 16–21 t, 10-09 12Z-д 113 t, 10-11 00Z-д хамгийн их 613 t, 10-12 00Z-д 107 t болж буурсан. 10-08 00Z-д эхэлсэн нэг прогноз гал гарахаас өмнө эхэлсэн бөгөөд 10-13 00Z хүртэл энэ түймрийн ялгарлыг агуулаагүй тул доор галгүй харьцуулалт болгон ашиглав. Галтай ба галгүй хоёрын зөрүүнд бусад галын цэгийн ялгарлын өөрчлөлт болон прогнозын хугацааны ялгаа ч багтана; 10-11, 10-12 хоёр өдөр хоёр хотын 200 km дотор MODIS ердөө 2 галын цэгтэй (Байчэнгийн ойролцоо 32 MW, Хайлаарын ойролцоо 46 MW).

• Хайлаар: галтай 10-10 12Z, 10-11 00Z хоёр прогноз 10-11 өдрийн 08 цаг ба 11 цагт тус тус 93, 106 µg/m³ ба 71, 112 µg/m³, утааны урсгал түймрийн бүсээс шууд хойд зүг рүү Хайлаарыг дайран өнгөрсөн; хэмжилт 08 цагт 68, 10 цагт оргил 75, 11 цагт 59 µg/m³, оргилын өмнөх дундаж 13 µg/m³. Оргилын цаг таарсан, хэмжээ нь хэмжилтийн 1.0–1.5 дахин. Түүнээс өмнөх 10-09 12Z, 10-10 00Z хоёр прогнозод түймрийн ялгарал бага хэвээр байсан тул ердөө 28–29 µg/m³. Галгүй харьцуулалт 9 ба 5 µg/m³.
• Байчэн: галтай дөрвөн прогнозын утааны урсгал бүгд түймрийн бүс—Улаанхот—Байчэнгийн дагуу зүүн өмнө зүг рүү чиглэсэн, чиглэл нь хэмжилттэй нийцэж байгаа ч хотын торын цэгт хожуу, сул хүрсэн. 20 цагт загвар 11–43 µg/m³ (хэмжилт 225), 23 цагт 14–70 (хэмжилт 124), 10-13 өдрийн 02 цагт 36–96 (хэмжилт 42); хотын 50 km доторх загварын хамгийн их утга 20 цагт 23–56, 02 цагт 66–167. Загварын утааны урсгал 3–9 цагаар хожуу, хотын байршилд 2–4 дахин сул. Утааны урсгал ердөө нэг хоёр 0.25°-ийн торын цэгийн өргөнтэй тул байршил нэг нүдээр зөрөхөд хотын байршил дахь утга хэд дахин зөрнө. Галгүй харьцуулалт 6–10 µg/m³.
• Загвар доторх эзлэх хувь: галтай прогноз ба галгүй харьцуулалтын зөрүү Хайлаарын оргилын үеийн загварын PM2.5-ийн ойролцоогоор 90–95%, Байчэнд утааны урсгал хүрсний дараах үеийн ойролцоогоор 85–90%-ийг эзэлнэ. Байчэнгийн загварын цаг хожуу тул энэ хувийг хэмжсэн оргилд шууд хэрэглэж болохгүй.
• Хэмжилтээр тооцоолсон нь (өөрөө тооцсон): оргилын өмнөх хэдэн цагийг суурь болговол (Хайлаар 13 µg/m³, Байчэнгийн 08–15 цагийн дундаж 44 µg/m³) суурийг давсан хэсэг оргилын 83% ба 80%, оргил үеийн дунджийн 80% ба 71%-ийг эзэлнэ; тухайн долоо хоногийн медианыг суурь болговол (11, 16 µg/m³) оргилын 85% ба 93%-ийг эзэлнэ. Байчэнгийн 44 µg/m³ суурьт аль хэдийн утаа байсан байж магадгүй: галтай хоёр прогноз 10-12 өдрийн 06 цагийн орчим 60–70 µg/m³-ийн жижиг оргилтой, галгүй харьцуулалт ойролцоогоор 20 µg/m³.
• Таамаг: хоёр оргилын ойролцоогоор 70–90% нь энэ түймрийн утаанаас гаралтай. Шөнийн хилийн давхарга нимгэрэх ба орон нутгийн ялгарал давхацсан нөлөөг тоон байдлаар үгүйсгээгүй.
• Загварын хязгаарлалт: GEFS-Aerosols нь AOD-г ассимиляц хийдэггүй; түймрийн ялгарал ойролцоогоор 1.5 хоног хоцорч орох бөгөөд өдрийн утгаар оруулдаг тул хоногийн доторх өөрчлөлтгүй, шахалтын өндөр нь параметржүүлэлттэй; 0.25° нь нарийн утааны урсгалд бүдүүвч. Би энэ загварын өгөгдлийн үнэлгээг тусад нь хийж байсан (2026-09, ижил улсын хяналтын станцуудтай харьцуулан): Хятадын зүүн хойд бүсэд PM2.5 дунджаар хэмжилтийн ойролцоогоор 0.6 дахин, зарим бохирдлын үйл явцыг алгасдаг.

Албан ёсны болон хэвлэл мэдээллийн мэдээлэл:

• 10-11, Рашааны боомтын үзвэрийн бүсийн зарлал: “Хилийн түр хяналтын улмаас боомтын үзвэрийн бүс өнөөдрөөс эхлэн үйл ажиллагаагаа түр зогсооно.” (因边境临时管控，口岸景区即日起暂停营业。) (Рашааны соёл, аялал жуулчлалын групп, Фэнхуан сүлжээ (ifeng.com) 10-12 өдөр дахин нийтэлсэн²⁰)
• 10-12, Рашааны ойн цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ажилтан Наньфан дүшибао сонинд (南方都市报)²¹ үзвэрийн бүс “одоогоор хэвийн ажиллаж байна” (目前正常营业), “гэхдээ утааны үнэр мэдрэгдсээр байна, гэхдээ үнэр нь өмнөх хоёр өдрийнх шиг хүчтэй биш болсон, өмнө нь хийсэж ирэх утаа харагддаг байсан, одоо багассан” (但还是能闻到烟味，不过味道已经没有前两天那么大了，早前还能看到飘过来的烟雾，现在小一点了) гэж хэлжээ.
• Шилийн гол аймгийн онцгой байдлын газрын Фан Айжүнь (CCTV Санхүү (央视财经) 10-13²²): “Түймрээс үүссэн өтгөн утаа салхины чигийн дагуу үе үе манай улсын хилийн шугамын дагуу хийсэж ирсэн, улсын дотор зарим хэсэгт утаа харагдаж, утааны үнэр мэдрэгдсэн боловч ил гал улсын хилийн шугамыг давж ороогүй, манай талын ой, тал хээрийн нөөцөд хохирол учруулах, хүний амь нас хохирох зэрэг шууд хохирол хараахан учруулаагүй байна.” (火情产生的浓烟随风向间歇性飘至我国边境沿线，境内局部区域可见烟雾、闻到烟味，但明火未越过国境线，尚未造成我方森林草原资源损毁、人员伤亡等直接损失。)

Рашааны станцын 10-11 өдрийн үзэгдэх орчны бууралт Наньфан дүшибао сонины 10-12 өдөр иш татсан “өмнөх хоёр өдөр” (前两天) утаа харагдаж, утааны үнэр мэдрэгдсэнтэй цаг хугацааны хувьд таарч байна.

10-22 өдрийн Хөлөнбуйрын баруун хэсэг ба Монгол Улсын зүүн хэсгийн шинэ түймрийн талбайнууд

10-22 өдрийн үдээс хойш FIRMS Хөлөнбуйрын баруун хэсэг болон Монгол Улсын зүүн хэсэгт дөрвөн шинэ түймрийн талбай илрүүлсэн. Ижил байршилд 10-16 өдрөөс 10-21 хүртэл галын цэг байгаагүй тул эдгээр нь 10-22 өдөр шинээр гарсан түймэр бөгөөд гал гарсан шалтгааныг хиймэл дагуулаас харах боломжгүй. Нөмрөгийн түймрийн талбай орших 46–48°N, 118–121°E хүрээнд хамгийн сүүлийн галын цэг нь 10-15 өдрийн 19:19 цагт Terra-ийн илрүүлсэн үндсэн түймрийн талбайн урд талын тэр жижиг түймэр бөгөөд түүнээс хойш 7 хоног галын цэг байгаагүй. Шинэ түймрийн талбайнууд Нөмрөгийн шатсан талбайгаас 172–337 km зайтай, дунд нь холбох галын цэг байхгүй тул Нөмрөгийн түймэртэй холбоогүй.

Доорх хүснэгтэд FIRMS-ийн VIIRS (S-NPP, NOAA-20, NOAA-21) ба MODIS-ийн галын цэгийг 10-23 өдрийн 04:59 цаг хүртэл өөрөө тооцсон.

• Далай нуурын урд талын түймэр Хятад-Монголын хилээс ойролцоогоор 57 km зайтай. OSM-ийн засаг захиргааны хилээр 589 галын цэг бүгд Шинэ Барга баруун хошууны Богд уул сумын нутагт байна. Синьжин бао сонин (新京报) Богд уул сумын засгийн газрын 22-ны оройн мэдээллийг иш татсан: “Газар дээр гал авалцсан нь голдуу боодолтой өвс. Гал унтарсан, хүний амь эрсдээгүй, гал гарсан тодорхой шалтгаан болон хохирлыг шалгаж тогтоож байна.” (现场起火的主要是捆草。火已被扑灭，无人员伤亡，起火具体原因和损失正在调查核实中。)²³ Тайлбар: 10-22 өдрийн 16:01 цагийн Aqua-ийн дамжин өнгөрөлтөөс хойш 10-23 өдрийн 00:58 цаг хүртэл хиймэл дагуулын дамжин өнгөрөлт байгаагүй; 10-23 өдрийн 00:58–03:53 цагийн 7 удаагийн дамжин өнгөрөлт энэ түймрийн галын цэгийг илрүүлсээр байсан, нийт 426, нэг удаагийн дамжин өнгөрөлтийн галын цэгийн тоо 5-аас 136 хүртэл өсөж, хүрээ 117.42°E-ээс зүүн тийш 117.66°E хүртэл ойролцоогоор 18 km тэлсэн. Таамаг: сумын засгийн газрын гал унтарсан гэсэн нь зөвхөн боодолтой өвс шатсан тэр нэг газрыг, эсвэл шөнө тэлэхээс өмнөх байдлыг хэлсэн байж магадгүй.
• Шинэ Барга баруун хошууны баруун хэсгийн түймэр анх илрэх үедээ Хятад-Монголын хилээс ойролцоогоор 5 km зайтай байсан, бүх галын цэг Хятадын талд, OSM-ийн засаг захиргааны хилээр Шинэ Барга баруун хошууны Далай сум, Алтан эмээл балгас, Архашаат балгаст хуваагдана, шөнийн дотор зүүн тийш ойролцоогоор 50 km тэлсэн. Энд хил хүртэлх зайг Natural Earth-ийн хилээр тооцсон бөгөөд энэ шугам Нөмрөгийн хэсэгт OSM хилээс медиан 2.2 km, хамгийн их 4.4 km зөрдөг тул энд ч алдаа хэдэн km байна.
• Шинэ Барга баруун хошууны түймрийн бүлгийн баруун талд 115.7–116.0°E, 48.7–49.0°N-д улаан хүрэн өнгийн шатсан талбай байгаа бөгөөд 10-21 өдрийн зурган дээр аль хэдийн байсан, 10-16 өдрөөс хойш галын цэггүй, энэ удаагийн түймэрт хамаарахгүй. Түүний зүүн өмнөд зах нь шулуун шугам бөгөөд Хятад-Монголын хилийн чиглэлтэй нийцдэг. Таамаг: энэ нь өмнө нь Монголын талын түймэр хил хүртэл шатаад зогссоны үлдээсэн шатсан талбай. NSMC 10-09-нд нийтэлснээр FY-4C 10-07-ны 03:00 UTC-д (Бээжингийн цагаар 11:00) 115.77°E, 48.88°N-д нэг түймэр илрүүлсэн. Энэ нь хуудсанд дурдсан “хойд түймэр” бөгөөд Бээжингийн цагаар 11:00–13:40-д баруун хойноос зүүн өмнө зүг рүү тархсан¹. Энэ байршил нь энэ шатсан талбайн хүрээнд орж, дээрх таамагтай нийцэж байна. 10-07-ны энэ түймрийн шатсан хүрээг бусад хиймэл дагуулаар шалгаагүй.
• Манжуурын ойролцоо 49.62°N, 117.78°E-д өөр 17 галын цэг байгаа бөгөөд Хятад-Оросын хилээс ойролцоогоор 10 km зайтай; Natural Earth-ийн хилийн нарийвчлалаар аль талд байгааг тодорхойлох боломжгүй.

Open-Meteo-ийн загварын утга (ажиглалт биш): 10-22 өдөр өмнөд зүгийн салхи 25–45 km/h, огцом салхи 50–70 km/h, үдээс хойшхи харьцангуй чийгшил 22–35%; 10-23 өдөр баруун зүгийн салхи болж эргэж, огцом салхи 62–73 km/h.

10-22 өдрийн өдрийн VIIRS дамжин өнгөрөлтийн үед эдгээр газарт гал дөнгөж гарсан байсан тул зурган дээр нэг цул шинэ шатсан талбай хараахан харагдаагүй. 10-23 өдрийн өдрийн зурган дээр шинэ шатсан талбай аль хэдийн нэг цул болсон.

Шатсан талбайн хэмжээг 10-23 өдрийн гурван зургаар өөрөө тооцсон: Terra 10:06, NOAA-20 11:45, NOAA-21 12:25, пиксел ойролцоогоор 250×370 m. Энэ удаагийн шинэ шатсан талбай цайвар хүрэн эсвэл ягаавтар хүрэн өнгөтэй бөгөөд нимгэн утааны дор байгаа тул түгээмэл хэрэглэдэг босго (ногоон < 75)-оор ялгаж гаргах боломжгүй. Энд оронд нь 10-21 өдрөөс 10-23 хүртэл ижил мэдрэгчийн улаан/ногооны харьцааны өсөлтийг ашиглаж, 10-21 өдөр аль хэдийн байсан шатсан талбайг хасч, зөвхөн FIRMS галын цэгтэй холбогдсон хэсгийг үлдээв. Алдаа ойролцоогоор ±15%, нимгэн утаатай хэсэгт илүү их.

• Шинэ Барга баруун хошуунд хоёр зургийн утаанд халхлагдсан хэсэг өөр: Terra хойд талын зурвасыг харж чадахгүй, NOAA-21 дунд хэсгийг харж чадахгүй, хоёр зургийн нэгдэл 699 km². Далай нуурын урд талд гурван зураг тус бүрдээ 172–176 km² боловч хоёр зургийн нэгдэл 228 km² байгаа нь нэгдэл нь байршлын тохируулгын зөрүүгээс болж ойролцоогоор 30% илүү тоолдгийг харуулж байна; Шинэ Барга баруун хошууны доод хязгаарыг үүгээр тооцвол 699 × 0.77, ойролцоогоор 540 km².
• Монгол Улсын хоёр түймэрт зөвхөн Terra-ийн нэг зураг ашиглах боломжтой, ихэнх хэсэг нь нимгэн үүл ба утаанд халхлагдсан тул 237 km² нь доод хязгаар.
• Шинэ Барга баруун хошууны шинэ шатсан талбайн баруун зах OSM Хятад-Монголын хилд наалдсан, шугамын гадна ердөө 2–3 km². 300 km хилийн дагуу VIIRS-ийн нэг пикселийн өргөн л гэхэд 75–110 km² тул 2–3 km² нь пикселийн алдааны дотор бөгөөд хил давсан эсэхийг дүгнэх боломжгүй. 10-22 өдрийн бүтэн өдөр болон 10-23 өдрийн шөнийн галын цэгүүд ч бүгд OSM хилээс зүүн талд байна.
• 10-23 өдрийн үдээс өмнө Монголын талд 48.83–48.96°N, 115.39–115.78°E-д нэг шинэ түймэр гарсан бөгөөд 10-21 өдөр аль хэдийн байсан шатсан талбайн баруун талд, Хятад-Монголын хилээс 20–48 km зайтай. 10-16 өдрөөс 10-22 хүртэл энд галын цэг байгаагүй. FIRMS-ийн галын цэг Terra 10:06 цагт 6, NOAA-20 11:45 цагт 84, NOAA-21 12:25 цагт 33 бөгөөд үд дунд шатсаар байсан. Энэ түймэр ба Хятадын талын түймрийн бүлгийн хооронд аль хэдийн шатсан хуучин шатсан талбай оршдог, хамгийн ойр зай ойролцоогоор 18 km; 10-23 өдөр баруун зүгийн салхитай байсан тул Хятадын талын гал баруун тийш энд хүртэл тархах нь салхины эсрэг болно. Таамаг: бие даан гал гарсан эсвэл хуучин шатсан талбайн захад дахин дүрэлзсэн, шалтгааныг хиймэл дагуулаас харах боломжгүй.
• Шинэ шатсан талбайн захаар тооцвол Нөмрөгийн шатсан талбай хүртэлх хамгийн ойр зай: Далай нуурын урд 171 km, Шинэ Барга баруун хошуу 234 km, Монгол Улсын хоёр түймэр 281 km ба 320 km, Монголын талын шинэ түймэр 308 km.

FIRMS 10-23 өдрийн 13:18 цаг хүртэл: Шинэ Барга баруун хошууны Хятадын талд өдрийн дамжин өнгөрөлт бүрт ердөө 1–9 галын цэг, Далай нуурын урд 0; Монгол Улсын хоёр түймэрт зөвхөн NOAA-21 12:25 цагийн 2 галын цэг.

Дүгнэлтийн баталгаажсан түвшин

Sentinel-1-ийн буцаж ойсон дохионы (backscatter) зөрүүг туршиж үзсэн (149-р тойрог зам, 09-07, 09-19, 10-01, 10-13 дөрвөн үе, огноо нь UTC). 10-13 өдрийн зургийг 09-19 өдрийнхтэй харьцуулахад бүх зураг даяар буурсан, шатсан талбай дотор болон шатаагүй хэсэгт VH-ийн бууралт хоёуланд нь 3.5–4 dB тул ялгах боломжгүй; 10-13 өдрийн зургийг 10-01 өдрийнхтэй харьцуулахад шатсан талбай дотор VV 2.3 dB, Монголын талын шатаагүй хэсэгт 1.0 dB буурсан боловч Хятадын талын шатаагүй хэсэг ч 1.7 dB буурсан. Бууралт их бүс шатсан талбайн захтай давхцахгүй бөгөөд түймрийн өмнөх 09-19 ба 09-07 хооронд ч ижил тархалт байна. Хөлдөлт-гэсэлт, чийгшил ба өвсний фенологийн өөрчлөлт шатсан талбайн дохионоос их тул Sentinel-1 хилийн ойролцоох шатсан зурвасыг дахин шалгаж чадахгүй. Бууралтын шалтгаан нь таамаг бөгөөд шалгаагүй.

Дараах ажиглалтууд дээрх дүгнэлтийг өөрчилнө:

• Хэрэв Зүүн Үзэмчин хошууны хэсэгт сөрөг гал тавьсан байршил ба хугацаа, Хянган аймгийн бүс бүрт сөрөг гал тавьсан тодорхой байршил нийтлэгдвэл өмнөд хэсэг болон Рашаанаас баруун тийших нарийн зурвасын шалтгааныг хоёуланг нь тодорхойлж болно.

Мэдээллийн эх сурвалж ба талархал

Галын цэгийн мэдээлэл 2026-10-18 20:23 (MODIS) болон 10-18 14:00 (VIIRS) хүртэлх, өндөр нарийвчлалтай зураг 10-20 11:11 хүртэлх байдлаар.

• Галын цэг: NASA FIRMS-ийн бодит цагт ойрын идэвхтэй галын цэг, VIIRS (S-NPP, NOAA-20, NOAA-21) C2 375 m, MODIS (Terra, Aqua) C6.1 1 km (MOD14/MYD14), 10-04-өөс хойш. Мэдээлэл ба зургийг NASA LANCE/FIRMS болон GIBS/Worldview-ээс авсан.
• VIIRS 375 m L2 галын цэг: NASA LP DAAC (VNP14IMG, VJ114IMG, VJ214IMG v002) болон LANCE-ийн бодит цагт ойрын хувилбар, алгоритм нь FIRMS-тэй ижил; галын цэгийн тархалтын хөдөлгөөнт зураг болон 10-15-ны үдээс хойших дамжин өнгөрөлтийн тооллогод ашигласан. L2-ийн дамжин өнгөрөлтийн цагийг өгөгдлийн хэсгийн (granule) эхлэх цагаар тэмдэглэсэн тул FIRMS-ийн цагаас хэдэн минутаар зөрнө; жишээлбэл, гал гарсны дараах анхны дамжин өнгөрөлт FIRMS-д 12:08, L2-т 12:06.
• Газрын гадарга: Copernicus DEM GLO-90 © DLR e.V. 2010–2014 and © Airbus Defence and Space GmbH 2014–2018, provided under COPERNICUS by the European Union and ESA; AWS-ийн нээлттэй өгөгдлийн сангаас авч, хөдөлгөөнт зургийн суурь зурагт ашигласан.
• Himawari-9 AHI L1b: Японы цаг уурын агентлаг (JMA)-ийн ажиглалт, NOAA AWS дээр (noaa-himawari9) түгээсэн, энэ нийтлэлд дахин проекцолж боловсруулсан. Бүтэн диск, B07 (3.9 µm) ба B14 (11.2 µm) 2 km, 10 минут тутам нэг кадр, B01–B04 бодит өнгө, B03 улаан туяа 0.5 km; 10-13 22:00 хүртэл, мөн 10-14 13:00–15:00-ийг ашигласан.
• GK-2A AMI L1B: Солонгосын цаг уурын агентлаг (KMA, 128.2°E)-ийн ажиглалт, NOAA AWS дээр (noaa-gk2a-pds) түгээсэн. Бүтэн диск, 3.8 µm 2 km, 0.64 µm 0.5 km, 10 минут тутам нэг удаа; зөвхөн 10-08-нд гал гарахын өмнө, хойно ашигласан.
• VIIRS L1B: NASA LAADS DAAC (VNP02/03, VJ102/103, VJ202/203), 10-08-нд гал гарсны дараах эхний гурван дамжин өнгөрөлт (NOAA-21, S-NPP, NOAA-20), I суваг 375 m, NOAA-21-д нэмэлтээр M сувгийн 750 m бодит өнгө.
• Sentinel-2 L2A: Өөрчлөлт оруулсан Copernicus Sentinel 2026 оны мэдээлэл агуулсан, Element84 Earth Search-ээр авсан. 10/20 m, 10-05, 10-08, 10-10, 10-13, 10-15, 10-20-ны зургаан зураг; 10-20-нд Sentinel-2B 10:57, Sentinel-2A 11:11 гэсэн хоёр дамжин өнгөрөлт. 10-13 11:15-ын зурагт бөөгнөрсөн үүл их, өмнөд хэсгийн Хятадын талын ойролцоогоор 56%, Рашаан (Arxan)-аас баруун хэсгийн Хятадын талын ойролцоогоор 77% нь үүл буюу үүлний сүүдэрт халхлагдсан; 10-15 11:05-ын зурагт (Sentinel-2C) үүл бүр их, өмнөд хэсэг болон Рашаанаас баруун хэсгийн Хятадын талын 99–100% нь үүлэнд халхлагдсан, түймрийн талбайн дунд хэсгийн шатаагүй хэсгийн ойролцоогоор 90% нь үүлэнд халхлагдсан, зөвхөн өмнөд зах нь харагдана.
• Sentinel-1 RTC: Өөрчлөлт оруулсан Copernicus Sentinel 2026 оны мэдээлэл агуулсан, Microsoft Planetary Computer (sentinel-1-rtc)-ээр авсан. Sentinel-1C, 149-р тойрог замын уруудах дамжлага, VV/VH, 09-07, 09-19, 10-01, 10-13 гэсэн дөрвөн үе, 40 m-ээр боловсруулсан.
• Хамгаалалттай газрын хил: UNEP-WCMC and IUCN (2026), Protected Planet: The World Database on Protected Areas (WDPA), October 2026, Cambridge, UK: UNEP-WCMC and IUCN. Available at: www.protectedplanet.net. Нөмрөгийн дархан цаазат газар, WDPA дугаар 93518.
• Landsat 9 C2 L2: Landsat 9 image courtesy of the U.S. Geological Survey; Microsoft Planetary Computer-ээр авсан. 30 m, 10-08-ны нэг зураг.
• MODIS/VIIRS өдөр тутмын зураг: NASA GIBS, 250–375 m, 10-07-оос 10-18 хүртэл; 10-13-ны гурван зураг үүлтэй, 10-14, 10-16 бүрэн цэлмэг, 10-15-нд түймрийн талбайн өмнөд хагаст үүлтэй, 10-17 бүрэн үүлтэй, 10-18-нд баруун хагас нь цэлмэг.
• Sentinel-5P TROPOMI L2: Өөрчлөлт оруулсан Copernicus Sentinel 2026 оны мэдээлэл агуулсан, NASA GES DISC-ээр авсан. Нүүрстөрөгчийн дутуу ислийн нийт багана ба хэт ягаан туяаны аэрозолийн индекс, 10-09-өөс 10-12 хүртэл, чанарын тэмдэглэгээ ≥ 0.5. Аэрозолийн оптик зузаанд NASA GIBS дээрх MODIS MAIAC бүтээгдэхүүнийг ашигласан.
• ECMWF IFS, AIFS нээлттэй өгөгдөл (CC BY 4.0): IFS 0.25° 10-13 00Z-д прогноз эхэлсэн, AIFS 10-13 06Z-д прогноз эхэлсэн; буцаах траекторид IFS 0.25°-ийн цаг тутмын салхийг ашигласан. ECMWF үүсмэл бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулдаггүй.
• IFS HRES 0.1°: Open-Meteo-гоор (CC BY 4.0), 10-13 00Z-д прогноз эхэлсэн.
• NOAA NCEP GFS 0.25°: 10-13 06Z-д прогноз эхэлсэн.
• NOAA GEFS-Aerosols: GEFSv12-ийн химийн хувилбарын хяналтын прогноз, 0.25°, 3 цаг тутам нэг утга, түймрийн ялгарал нь GBBEPx, AWS-ийн нээлттэй өгөгдлөөс (noaa-gefs-pds) авсан, 10-08 00Z-ээс 10-12 12Z хүртэл прогноз эхэлсэн.
• Open-Meteo прогноз ба түүхэн прогнозын API (CC BY 4.0): түймрийн бүсийн цаг тутмын цуваа, мөн CMA-GRAPES (Хятадын цаг уурын товчоо), ICON (Германы цаг уурын алба)-ийн цэгийн прогнозод ашигласан (бүгд 10-13 06Z).
• FY-4C галын цэг: Хятадын Төв цаг уурын газрын (NMC) 10-12-ны 19 цагийн шуурхай мэдээ болон NSMC-ийн 10-09-ний FY Emergency Support хуудаснаас.
• Загварын талбар, аэрологийн хэмжилт ба галын цэгийн бүтээгдэхүүн: Xue-ийн нийтэд нээлттэй STAC каталогоос уншсан.
• Аэрологийн хэмжилт: Хятадын цаг уурын товчоо, WIS2-оор, WMO-ийн нэгдсэн өгөгдлийн бодлого. Хайлаар, Шилийн хот, Тунляо зэрэг станц, 10-13-ны 20 цаг хүртэл.
• Газрын гадаргын цаг агаарын мэдээ: Хятад, Монголын хоёр талын SYNOP, 10-07-оос 10-13 хүртэл, Ogimet-ээр авсан. Хятадын станцууд автомат станц бөгөөд цаг агаарын үзэгдэл байгаа үед л үзэгдлийг мэдээлдэг, үзэгдэх орчны кодын дээд хязгаар 30 km.
• Агаарын чанар: Хятадын Байгаль орчны хяналт шинжилгээний үндэсний төвийн улсын хотуудын агаарын чанарын бодит цагийн мэдээлэл, quotsoft.net-ийн толин хуулбараас авсан, цаг тутам, 10-07-оос 10-14 хүртэл. Хянган аймгийн (Улаанхот, Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу) мэдээлэл толин хуулбарт удаан хугацаанд байхгүй, Рашаан хотод улсын агаарын чанарын хяналтын станц байхгүй.
• Улсын хил ба засаг захиргааны хил: © OpenStreetMap contributors (ODbL, openstreetmap.org/copyright). Himawari болон өргөн хүрээний зурагт харьцуулалтад ашигласан улсын хилийн шугам: Made with Natural Earth. Цаг агаарын зургийн улсын хил болон Хятадын шянь түвшний (ADM3) засаг захиргааны хил geoBoundaries (CC BY 4.0)-ээс; сүүлийнхийг Хятадын талын шатсан хэсэг аль аймаг, хошуунд хамаарахыг тогтооход ашигласан.
• Онлайнаар үзэх:
  • Түймрийн дахин тоглуулалт: галын цэг, NOAA-21 хуурмаг өнгө ба GFS салхины талбар: VIIRS/MODIS галын цэг 10-08-аас 10-15 хүртэл, GFS 10-08 00Z-д эхэлсэн прогнозын 10 m салхи, огцом салхи, агаарын температур ба шүүдэр цэг
  • Түймрийн дахин тоглуулалт: Himawari-9-ийн 10 минутын хэт улаан туяа: 3.9 µm, 10.4 µm, 10-08-ны 08 цагаас хойш 120 цаг, ижил галын цэгүүдийг давхарласан; баруун талын самбарт H дарж халуун цэгийг харуулна
  • Himawari бодит өнгө
  • ECMWF 10 m салхи
• Холбоотой нийтлэл: Хятад-Балбын хил дээрх шавар чулуун урсгалын хиймэл дагуулын ажиглалт (англи хэлээр), ижил хэлбэрийн өмнөх нийтлэл: нийтэд нээлттэй хиймэл дагуулын мэдээллээр хилийн нэгэн үйл явдлыг тэмдэглэсэн; тэр нийтлэлд оптик болон дулааны хэт улаан туяаны зураг биш, Sentinel-1 ба NISAR радарыг ашигласан.
• Код: Энэ нийтлэлийн өгөгдөл боловсруулах ба зураг зурах скриптүүд ringsaturn/numrug-fire-2026-д байгаа, MIT лиценз.