Дорнод аймгийн Нөмрөгийн хээрийн түймэр — талуудын мэдээлэл ба харьцуулалт

Энэ нийтлэлийг Дорнод аймгийн Нөмрөгийн хээрийн түймэр — хиймэл дагуулын ажиглалт ба цаг агаарын нөхцөл нийтлэлийн «Талуудын мэдээлэл» хэсгээс салгаж, тусад нь шинэчилнэ. Хиймэл дагуулын ажиглалт, шатсан талбай, хилийн орчмын үнэлгээг тэр нийтлэлээс үзнэ үү.

Хиймэл дагуулаар гал гарсан агшин ба байршлыг тогтоож болох боловч гал гарахын өмнөх ба дараах үйл явдлыг зөвхөн холбогдох талуудын өөрсдийнх нь мэдээллээс харах боломжтой. Энэ нийтлэлд Монголын төрийн байгууллагууд, Mobicom компани болон Хятадын албан ёсны талын тус тусдаа нийтэлсэн мэдээлэл, өгсөн ярилцлагыг цаг хугацааны дарааллаар тэмдэглэсэн бөгөөд тал бүрийн хувьд зөвхөн өөрийнх нь суваг эсвэл түүний тухай анхдагч мэдээг иш татсан. 11-09-ний байдлаар Монголын тал гал гарсан шалтгааны шалгалтын дүгнэлтийг нийтлээгүй байна.

Гал гарсан хугацаа ба газрын нэр

Синьхуа агентлагийн 10-11-ний мэдээнд³ “10 сарын 9-ний 13 цагийн орчим Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошууны хилийн дагуу Монгол Улсын нутагт түймэр гарсан” (10 月 9 日 13 时许，锡林郭勒盟东乌珠穆沁旗边境一线蒙古国境内发生火情) гэсэн нь хилийн энэ хэсэгт түймэр гарч ирсэн хугацааг тэмдэглэсэн бөгөөд хиймэл дагуулын бүртгэсэн гал гарсан хугацаанаас нэг өдрийн дараа юм. 10-04-өөс 10-12 хүртэл Зүүн Үзэмчин хошууны эсрэг талд (44–46.5°N, 114–119°E) томоохон хэмжээний галын цэг байгаагүй. Монгол Улсын энэ цухуйсан хэсгийн өмнөд талын хил Зүүн Үзэмчин хошуу, Хянган аймаг хоёуланд нь хиллэдэг. geoBoundaries-ийн хошуу түвшний хилээр түймрийн талбайн өмнөд захын эсрэг талын Хятадын тал Зүүн Үзэмчин хошуунд харьяалагддаг тул мэдээн дэх “Зүүн Үзэмчин хошууны хилийн дагуу” (东乌旗边境一线) гэдэг нь энэ түймрийн талбайн өмнөд захыг заана. CNR-ийн 10-12-ны мэдээнд⁴ бичсэн “10 сарын 9-ний 13 цагийн орчим Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошууны Мандах булаг балгасын хойд талд Монгол Улсын нутагт түймэр гарсан, галын шугам Зүүн Үзэмчин хошууны хилийн шугамаас 23 km орчим зайтай” (10 月 9 日 13 时许，锡林郭勒盟东乌珠穆沁旗满都宝力格镇北侧蒙古国境内发生火情，火线离东乌珠穆沁旗边境线约 23 公里) гэсэн чиглэл нь хиймэл дагуулаар тогтоосон гал гарсан цэгтэй тохирч байна. Тайлбар: 23 km нь энэ нийтлэлийн гал гарсан цэгээс хил хүртэлх 27 km орчим зайнаас ялгаатай; CNR 10-09-ний 13 цагийн галын шугамын байрлалыг, энэ нийтлэл 10-08-ны гал гарсан цэгийг өгсөн тул хоёулаа өөр агшин, өөр объектыг заасан бөгөөд энэ нийтлэл цэг тус бүрээр тулгаж шалгаагүй.

Хянган аймгийн ой, бэлчээрийн газрын 10-16-ны мэдээнд⁵ илүү тодорхой бичсэн: “10 сарын 8-ны 12 цаг 15 минутад Байлан ойн аж ахуйн товчооны Саньгуаншань галын харуулын цамхгаас Монгол Улсын нутагт манай аймгийн хилээс 40 орчим km зайд хээрийн их түймэр гарсныг ажиглан илрүүлсэн” (10 月 8 日 12 时 15 分，白狼林业局三广山望火楼观测发现蒙古国境内距我盟边境约 40 公里处发生草原大火), “10 сарын 9-ний 13 цагт Монгол Улсын хээрийн их түймэр баруун хойд салхиар тархаж Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошууны хилд хүрсэн” (10 月 9 日 13 时，蒙古国草原大火借助西北风蔓延至锡林郭勒盟东乌珠穆沁旗边境). 12:15-ын илрүүлэлт нь хиймэл дагуулын бүртгэсэн гал гарсан агшнаас 24–34 минутын дараа юм. NSMC-ийн 10-09-нд нийтэлсэн FY-4C-ийн анхны илрүүлэлт 11:50, байршил 119.40°E, 46.87°N бөгөөд¹ галын харуулын цамхгийн илрүүлэлтээс 25 минут эрт. Хятадын Цаг уурын газрын (CMA) 10-20-ны нийтлэлд² “10 сарын 8-ны 12 цаг 40 минутад Өвөр Монголын Өөртөө засах орны цаг уурын товчоо хиймэл дагуулын зайнаас тандан судлалаар Монгол Улсын Дорнод аймагт хээрийн түймэр гарсныг илрүүлсэн” (10月8日12时40分，内蒙古自治区气象局通过卫星遥感监测发现蒙古国东方省出现草原火情) гэсэн нь FY-4C-ийн анхны илрүүлэлтээс 50 минут хожуу. Тайлбар: OSM-ийн 2026-10-25-ны байдлаарх өгөгдлөөр гал гарсан цэгээс (46.883°N, 119.395°E) Хятад-Монголын хил хүртэл хамгийн ойртоо 27.3 km бөгөөд хамгийн ойр цэг нь Зүүн Үзэмчин хошууны хэсэгт байна; Хянган аймгийн хэсэг хүртэл хамгийн ойртоо 33.5 km, Рашаан хотын хэсэгт, Хорчин баруун гарын өмнөд хошууны хэсэг хүртэл 38.4 km. Зүүн Үзэмчин хошуу ба Рашаан хот хил дээр хоорондоо залгаагүй, дунд нь Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу байна; Хорчин баруун гарын өмнөд хошуу ба Рашаан хотын зааг цэг гал гарсан цэгээс 40.2 km зайтай. Саньгуаншань галын харуулын цамхгийн байршлыг энэ нийтлэлд олоогүй; хиймэл дагуулын зурагт 10-09-ний 12:44–13:27-д өмнөд хэсгийн Монголын талын галын фронт хилээс хойш 5–8 km-т байсан нь “хилд хүрсэн” гэсэн мэдээллээс зөрүүтэй бөгөөд мэдээнд өөр байршлыг заасан байж болох тул энэ нийтлэл цэг тус бүрээр тулгаж шалгаагүй.

Монголын талын мэдээлсэн гал гарсан огноо хиймэл дагуулын бүртгэлтэй тохирч байна. МОНЦАМЭ 10-12-нд⁶ Зүүн бүсийн онцгой байдлын газрыг иш татсан нь:

Энэ сарын 8-ны өдөр Дорнод аймгийн Халхгол сумын Цогтсүмбэр багийн нутаг, Бичигтийн өндөрүүд гэдэг газарт хээрийн түймэр гарсан юм.

Энэ нийтлэлд олдсон Монголын талын хамгийн эртний мэдээ 10-11-нийх тул Монголын талын мэдээлсэн гал гарсан огноо хиймэл дагуултай тохирч байна гэж л хэлж болох бөгөөд Монголын тал анх хэзээ мэдээлснийг тогтоох боломжгүй. Монголын талын бусад мэдээ:

• ikon.mn 10-11⁷:

  …3 өдөр ажилласан ч цурамд оруулж чадаагүй байна.

• Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевиз (МҮОНРТ 10-12⁸) ОБЕГ-ын мэдээллийг дамжуулсан нь:

  …Халхгол суманд энэ сарын 08-нд гарсан хээрийн гал түймрийг өнөөдөр (2026.10.12) 00:55 цагт цурамд оруулж, бүрэн унтраахаар ажиллаж байна.

  Тайлбар: хиймэл дагуулын зурагт 10-12-ны өдөр дахин сэргэлт ажиглагдсан хэвээр бөгөөд 11:45–14:35-д нэг удаагийн дамжин өнгөрөлтөд 196–305 галын цэг илэрсэн, гол галын шугам Рашааны баруун талын хилийн дагуу байв.

• МОНЦАМЭ-гийн 10-12-ны⁶ мэдээний гарчиг ба эх бичвэр:

  Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 80 орчим хувийг түймэр хамарчээ

  Түймэр баруунаас зүүн тийш 96 km, урдаас хойш 82 km газар нутгийг хамарсан…

  Тайлбар: энэ нийтлэлийн шатсан талбайн гадна хүрээ 118.85–119.92°E, 46.61–47.43°N, баруунаас зүүн тийш 81 km орчим, урдаас хойш 91 km орчим бөгөөд хэмжээний түвшин тохирч байгаа ч хоёр чиглэлийн урт мэдээлэлтэй бүрэн тохирохгүй, мэдээнд хэрхэн хэмжсэнийг тайлбарлаагүй.

Гал гарсан цэгийн ойролцоох Монгол газрын нэр нь Нөмрөг бөгөөд латинаар Nömrög, Numrug, Nomrog гэсэн гурван янзаар бичдэг; англи хэлний эх сурвалжууд дархан цаазат газрыг Nömrög / Numrug / Nomrog Strictly Protected Area гэж бичдэг; энэ нийтлэлийн хятад хувилбарт түр зуур “努木尔格” гэж орчуулсан бол Гуаньча (观察者网) “努姆鲁格” гэж орчуулсан⁹. Энэ нийтлэлийн бусад газрын нэр мөн олон янзын бичлэгтэй: Халхгол сум (哈拉哈河苏木; Khalkhgol, Khalkh Gol, Halhgol), Сүмбэр (松贝尔; Sümber, Sumber), Рашаан (阿尔山; Arxan, Arshaan), Хянган аймаг (兴安盟; Hinggan, Xing’an), Зүүн Үзэмчин хошуу (东乌珠穆沁旗; East Ujimqin, Dong Ujimqin). 1939 оны Номонханы байлдааны Номонхан (Номон хан) нь түймрийн талбайн баруун хойд талд Халх голын доод хэсэгт оршдог бөгөөд Нөмрөгөөс өөр газар юм.

Гал гарахын өмнөх боомтын арга хэмжээ ба нэвтрэх зөвшөөрөл

Монголын Хил хамгаалах ерөнхий газар 10-14-нд мэдэгдэл гаргасныг GoGo.mn 10-14-нд¹⁰ бүрэн эхээр нь, Eguur.mn 10-14-нд¹¹ нэвтрэх зөвшөөрлөөс эхлэх хэсгийг нь дахин нийтэлсэн. Мэдэгдлийн эхэнд гал гарсан хугацаа, байршил болон унтраах ажиллагааны явцыг бичсэн:

Дорнод аймгийн Халхгол сумын Цогтсүмбэр багийн “Бичигтийн-Өндөр” нэртэй газар, улсын хилээс 45 km зайд 2026 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн 11.50 цагт хээрийн түймэр гарч, Нөмрөгийн дархан цаазат газрыг хамран тархсан.

нийт 60 бүлэг, 606 хүн, 100 нэгж техник хэрэгсэлтэй 10 дугаар сарын 08-13-ны өдрүүдэд ажиллаж, цурамд оруулсан.

Унтраах ажилд Дорнод, Сүхбаатар, Хэнтий, Дорноговь, Өмнөговь аймаг болон Багануур дүүргийн онцгой байдлын байгууллагууд, Халхгол сумын 62 дугаар гал түймэр унтраах, аврах анги, сумын удирдлага ба иргэд, дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргааны ажилтнууд, хилийн цэргийн 0198 дугаар анги, мөн хөрш орны онцгой байдлын хүчин оролцсон.

Тайлбар: 11:50 нь Himawari-9, GK-2A-ийн бүртгэсэн 11:41–11:51-тэй тохирч байна. Энэ нийтлэл хоёр геостационар хиймэл дагуул анх температурын өсөлт илрүүлсэн пикселээр тогтоосон гал гарсан цэг (46.88°N, 119.40°E) хилээс 27 km орчим зайтай бөгөөд мэдэгдлийн 45 km-ээс 18 km-ээр ойр байна. Мэдэгдэлд координат өгөөгүй бөгөөд зайг хэрхэн хэмжсэнийг тайлбарлаагүй.

Нэвтрэх зөвшөөрлийн тухайд мэдэгдэлд хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн захирагч хурандаа Б.Гантөгс хүсэлт болон холбогдох хуулийн заалтыг үндэслэн Сүмбэр боомтын шилэн кабелийн нээлтийн ёслолд оролцох Хилийн боомтын захиргаа, Mobicom-ын удирдлага болон орон нутгийн иргэдэд хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрөл олгосон гэжээ. Мэдэгдэлд 13 хүний нэрийг жагсаагаагүй бөгөөд холбогдох эх бичвэр нь:

хилийн Сүмбэр боомтыг өндөр хурдны шилэн кабельд холбох арга хэмжээний нээлт

нийт 13 хүн (5 автомашин)-д 2026 оны 10 дугаар сарын 06-08-ны өдрүүдэд хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрлийг

Арга хэмжээний огноог ХХЕГ-ын мэдэгдэлд 10 сарын 6 (“10 дугаар сарын 06-ны өдөр”) гэж бичсэн бөгөөд нээлтийн арга хэмжээнд оролцсон УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр “Зууны мэдээ” сонинд өгсөн ярилцлагадаа¹² мөн 6-ны өглөө гэжээ; Eguur.mn 10-12-ны¹³ болон urug.mn 10-13-ны¹⁴ мэдээнд 10-07 гэж бичсэн. Энэ гишүүний хэлснээр:

Тэр арга хэмжээг Хил хамгаалах ерөнхий газар, аймгийн ЗДТГ зохион байгуулсан.

Арга хэмжээнд Мобиком, аймгийн ЗДТГ, ХХЕГ бүгд оролцсон.

ХХЕГ-ын мэдэгдлийн хоёрдугаар хагаст энэ гишүүн болон 0198 дугаар ангийн захирагчийн тухай цахим орчинд тарсан яриад хариу өгсөн:

Улсын Их Хурлын гишүүн У.Отгонбаяр, хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн захирагч хурандаа Б.Гантөгс нар 10 дугаар сарын 06-ны өдөр дээрх арга хэмжээний нээлтэд оролцоод Дорнод аймаг, Халх гол сум руу буцсан бөгөөд хээрийн түймэр гарах үед тухайн газар оронд байгаагүй болно.

Иймд цахим орчинд тархаад буй хээрийн түймэр гарахад эдгээр иргэдтэй хамт явсан, архидан согтуурсан, авлига авсан, зодолдсон, ан агнасан зэрэг нь бодит бус, ташаа мэдээлэл болохыг мэдэгдье.

Энэ нийтлэл эдгээр яриа хаанаас гарсныг шалгаагүй.

Mobicom ба KDDI

Mobicom-ын 10-12-ны мэдэгдэлд (ikon.mn¹⁵ бүрэн эхээр нь дахин нийтэлсэн):

Халхголын хилийн отрядын бүс заставыг 4G сүлжээнд холбож, Сүмбэр хилийн боомтод шилэн кабелийн холболт нэвтрүүлсэн ажлыг хүлээлгэн өгөх ажиллагаанд оролцоод, цаашид харилцаа холбооны сүлжээ нэвтрүүлэх боломжийг судлах, газар орны нөхцөл байдалтай танилцах үеэр тээврийн хэрэгсэлд гал гарч, тухайн бүс нутагт хээрийн түймэр гарсан харамсалтай үйл явдал болсон

10-14-ний 20:58-д Монголын NTV телевизийн мэдээний суваг NTV МЭДЭЭ YouTube-д 128 секундын ярилцлага¹⁶ байршуулсан. Ярилцлага өгсөн хүний хэн болохыг NTV-ийн тэмдэглэснээр авсан бөгөөд гарчиг ба тайлбар бичвэр нь:

Мобиком корпорацийн гүйцэтгэх захирал Ясүхиро Очи-оос бид тодруулга авлаа

Тэрээр Монголын ард түмнээс уучлал хүсэж, тогтоогдсон нөхцөл байдал, холбогдсон хуулийн дагуу учирсан хохирлыг бүрэн барагдуулна гэж мэдэгдлээ.

Mobicom-ын албан ёсны Facebook хуудас mobicom.official 134 секундын босоо хэлбэрийн ярилцлагын бичлэг¹⁷ нийтэлсэн бөгөөд дэлгэц дээр монгол хадмал орчуулга, Очигийн нэрийн тэмдэглэгээ гарсан. Хуудасны өгөгдөлд нийтэлсэн цаг нь 10-14-ний 21:15 буюу NTV-ийн бичлэгээс 17 минутын дараа; хоёр бичлэг нэг ярилцлагаас гаралтай эсэхийг шалгаагүй. Бичлэгийн тайлбар бичвэр:

Бид байгаль орчинд учруулсан хохиролдоо гүнээ харамсаж, Монголын ард түмнээс чин сэтгэлээсээ уучлал хүсэж байна. Бид хариуцлагаас зайлсхийхгүй бөгөөд холбогдох бүх шатны байгууллагын дүгнэлт, шийдвэр гарсан даруйд зохих ёсоор хүлээж, бүрэн хамтран ажиллах болно. Та бүхнээс дахин чин сэтгэлээсээ уучлал хүсье. #mobicom

Очи бичлэгт япон хэлээр ярьж байна. Доорх хүснэгтийн япон эхийг бичлэгийн дуунаас whisper-large-v3 ашиглан буулгаж, газрын нэрийг хадмалтай тулган засварласан. Өгүүлбэр бүрийг хүн сонсож нягтлаагүй тул эх бичлэгийг баримтална. Монгол хадмалыг секунд тутмын дэлгэцийн зургаас хуулж, япон өгүүлбэрээр бүлэглэсэн; хуулбарыг монгол хэлтэн нягтлаагүй. Цаг нь тухайн өгүүлбэр дуунд эхэлж буй мөч.

Япон эхийн монгол орчуулга:

Юуны өмнө, 2026 оны 10 дугаар сарын 8-нд Дорнод аймгийн Халх голд, Нөмрөгийн хамгаалалттай газарт гарсан түймрийн улмаас байгаль орчинд нөлөөлж, хохирол учирсанд гүнээ уучлал хүсье. Би өөрөө Mobicom-ыг төлөөлж, мөн хувь хүнийхээ хувьд чин сэтгэлээсээ уучлал хүсье.

Бид нийгмийн хариуцлагаа бүрэн биелүүлэх ёстой гэж үзэж байна. Шалтгаан болон хохирлын хэмжээг холбогдох байгууллагуудын шалгалтаар тогтоох байх; бид шалгалтад бүрэн хамтран ажиллаж, түүний үр дүн, холбогдох хуулийн төсөлд үндэслэн нийгмийн хариуцлагаа бүрэн биелүүлж, компанийн хувьд авах ёстой шаардлагатай арга хэмжээг авна. Олон нийтийн санаа зовнил үнэхээр ойлгомжтой. Мөн байгаль орчинд хохирол учирсанд гүнээ уучлал хүсэхийн зэрэгцээ Монголын ард түмнээс дахин уучлал хүсмээр байна.

Мөн бид холбогдох байгууллагуудтай нягт хамтран ажиллаж, шалгалтын үр дүнд үндэслэн хариуцлагатай арга хэмжээ авна. Тогтоогдсон үйл явдал, бодит нөхцөл байдал болон холбогдох хуулийн төсөлд нийцүүлэн шаардлагатай арга хэмжээг бүрэн авч, байгаль орчныг нөхөн сэргээхэд хариуцлагатай оролцохыг хүсэж байна.

Гал унтраах ажиллагаанд оролцсон бүх хүн, байгаль хамгаалагчид болон олон холбогдох хүмүүст үнэхээр талархмаар байна; та бүхэнд төвөг учруулсан. Гүн гүнзгий талархал илэрхийлье. Mobicom цаашид ч байгаль орчныг хамгаалах, орон нутгийн хөгжил, мөн Монголын ард түмний төлөө сүлжээний хамрах хүрээг үргэлжлүүлэн тэлэх ажлыг тууштай хийнэ. Энэ удаа үнэхээр төвөг учруулсандаа уучлал хүсье.

Тайлбар: Япон хэлээр хэлсэн үгэнд 「賠償」, 「補償」 (нөхөн төлбөр) гэсэн үг байхгүй бөгөөд хамгийн ойр нь 「当社が当社として対応すべき必要な措置を講じます」 (компанийн хувьд авах ёстой шаардлагатай арга хэмжээг авна) гэсэн өгүүлбэр. NTV-ийн тайлбарт бүрэн барагдуулна гэж бичсэн бөгөөд 0:41-ийн мөрийн хадмалд “учирсан хохирлыг барагдуулахтай холбоотой шаардлагатай арга хэмжээг авах болно” гэж орчуулсан. Хадмал ба хэлсэн үг өөр хэдэн газар зөрнө: 0:21-ийн мөрийн хадмалын эхэнд буй “Ясухиро Очи миний бие” хэлсэн үгэнд байхгүй бөгөөд түүний өмнөх 3 орчим секунд дуугүй; 0:29-ийн мөрийн “Бид хариуцлагаас зайлсхийхгүй.” хэлсэн үгэнд байхгүй; 1:35-ын мөрийн хадмалд онцгой байдлын алба хаагчид, орон нутгийн иргэд, удирдлагыг нэрлэсэн нь хэлсэн үгэнд байхгүй бөгөөд хэлсэн үгэн дэх 「ご迷惑をおかけしました」 (төвөг учруулсан) орчуулагдаагүй; 2:06-ийн сүүлчийн уучлалт хадмалгүй. Бичлэгийн тайлбар бичвэрт 0:29-ийн мөрийн хадмалтай ижил “Бид хариуцлагаас зайлсхийхгүй” гэсэн өгүүлбэр байгаа бөгөөд тайлбар бичвэрт “учруулсан хохирол” гэж, 0:00-ийн мөрийн хадмалд “учирсан хохирол” гэж бичсэн. 「関係法案」 (холбогдох хуулийн төсөл) гурван удаагийн буулгалтад ижил гарсан тул сонсогдсоноор нь үлдээв.

Монголын хуулийн этгээдийн бүртгэлээр¹⁸ Mobicom-ын хувьцаа эзэмшигч нь KDDI Overseas Holdings B.V. буюу KDDI-ийн охин компани юм. KDDI-ийн мэдээллийн хэсгийн¹⁹ хэвлэлийн мэдээ, группийн мэдээ, хөрөнгө оруулагчдад зориулсан (IR) мэдэгдлүүдэд 10-22-ноос өмнө энэ түймэртэй холбоотой зүйл байгаагүй бөгөөд анхны мэдэгдэл 10-23-нд нийтлэгдсэн, доор үзнэ үү. Энэ нийтлэлд хайсан NHK, Киодо (Kyodo), Жижи (Jiji Press), Никкэй (Nikkei), Асахи (Asahi), Ёмиури (Yomiuri), Майничи (Mainichi), Санкэй (Sankei) хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудад 10-19-ний байдлаар мэдээ гараагүй. Японы томоохон хэвлэл мэдээллийн анхны мэдээ нь Киодо мэдээллийн агентлагийн 10-20-ны 22:07-ийн (Японы цаг, Бээжингийн цагаар 21:07) товч мэдээ²⁰ бөгөөд гал гарснаас хойш 297 цаг орчим буюу 12 хоног 9 цагийн дараа гарсан; Санкэй сонин зэрэг тэр орой энэ мэдээг дамжуулсан. Киодогийн мэдээлснээр KDDI тухайн өдөр тус агентлагийн асуултад хариулахдаа Mobicom-ын япон удирдах ажилтнууд тухайн үед дархан цаазат газар дотор байсныг хүлээн зөвшөөрч, дараах байр сууриа илэрхийлсэн:

モビコムの活動に関連して火災が発生し、自然環境に多大な影響を与えたことを極めて重く受け止める

Mobicom-ын үйл ажиллагаатай холбоотойгоор түймэр гарч, байгаль орчинд их хэмжээний нөлөө үзүүлсэнд туйлын ноцтой хандаж байна

Энэ мэдээний гал гарсан явцын тухай хэсгийг Синьхуа агентлагаас иш татсан.

KDDI 10-21-нд オルタナ (Alterna)-ийн бичгээр тавьсан асуултад өгсөн хариултад²¹ өөр гурван өгүүлбэр байна:

モビコムがモンゴル東部ドルノド県の自然保護区に立ち入った目的は、4Gネットワークの通信試験を実施するためです。

Mobicom Монголын зүүн хэсгийн Дорнод аймгийн байгалийн хамгаалалттай газарт нэвтэрсэн зорилго нь 4G сүлжээний харилцаа холбооны туршилт хийх явдал байв.

国境地域への立ち入りにあたっては、国境警備機関に対して事前に通知していたと確認しています。

Хилийн бүсэд нэвтрэхдээ хил хамгаалах байгууллагад урьдчилан мэдэгдсэнийг баталгаажуулсан.

なお、モビコムからは10 月 11 日に報告を受けています。

Мөн бид 10 сарын 11-нд Mobicom-оос тайлан хүлээн авсан.

KDDI 10-22-нд Асахи сонинд өгсөн хариулт²²:

発生原因は現地の警察当局が調査中。モビコムの安全管理体制を抜本的に見直し、再発防止を全力で進める

Гал гарсан шалтгааныг орон нутгийн цагдаагийн байгууллага шалгаж байна. Mobicom-ын аюулгүй байдлын удирдлагын тогтолцоог үндсээр нь хянан засаж, дахин гарахаас урьдчилан сэргийлэх ажлыг бүх хүчээр урагшлуулна.

Мөн энэ мэдээнд Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевизийг иш татан Монгол Улсын Ерөнхий сайд 10-21-нд холбогдох байгууллагуудад хохирол болон гал гарсан шалтгааныг шалгаж, буруутай этгээдийг тогтоож нөхөн төлбөр нэхэмжлэхийг үүрэг болгосон гэжээ.

KDDI 10-23-нд мэдээллийн хэсэгтээ уучлал гуйсан мэдэгдэл²³ нийтэлсэн бөгөөд хуудсанд тэмдэглэсэн нийтэлсэн цаг нь 16:00 (Японы цаг), KDDI-ийн олон нийттэй харилцах хэлтсийн (広報部) X хаяг 20:42-т холбоосыг нийтэлсэн. Мэдэгдэлд Mobicom тухайн өдөр одоогоор баталгаажсан баримт, үйл явдлын тоймыг нийтэлсэн бөгөөд KDDI үүн дээр үндэслэн мэдээлж байна гэжээ. Айлчлалын зорилго, цуваа болон гал гарсан явцын тухай хэсгүүд:

モビコムの社員は2026 年 10 月 6 日から8 日にかけて、国境港湾局の要請に基づき、以下の目的でヌムルグ自然保護区を訪問しました。本火災は下記の訪問中、車両による移動時に発生したものです。 [1] モビコムが整備した通信ネットワークの開通式典への出席 [2] 4G 通信ネットワークの通信品質などの現地確認

2026 оны 10 сарын 6-аас 8-ны хооронд Mobicom-ын ажилтнууд Хилийн боомтын захиргааны хүсэлтээр дараах зорилгоор Нөмрөгийн байгалийн хамгаалалттай газарт айлчилсан. Энэ түймэр доорх айлчлалын үеэр тээврийн хэрэгслээр зорчиж явахад гарсан. (1) Mobicom-ын байгуулсан харилцаа холбооны сүлжээний нээлтийн ёслолд оролцох; (2) 4G харилцаа холбооны сүлжээний холболтын чанар зэргийг газар дээр нь шалгах.

移動中はモビコムの社員の車両 2 台の前後に、当局の車両 3 台が車列の先頭および最後尾を走行する体制がとられていました。

Зорчих үед Mobicom-ын ажилтнуудын 2 машины урд, хойно эрх бүхий байгууллагын 3 машин цувааны хамгийн урд ба хамгийн хойно явж байв.

モビコム所有の車両は2 台で、社員は計 7 名（2 名の運転手を含む）が乗車していました。当時同行していた日本人はモビコムの越智 CEOのみであり、モビコム社員が運転する車両に乗車していました。

Mobicom-ын эзэмшлийн машин 2 бөгөөд нийт 7 ажилтан (2 жолоочийг оруулаад) сууж явсан. Тухайн үед хамт явсан япон хүн зөвхөн Mobicom-ын гүйцэтгэх захирал Очи бөгөөд тэрээр Mobicom-ын ажилтны жолоодсон машинд сууж явсан.

枯草が車両下部に付着し火災が発生することを避けるため、安全管理上、車両は20～30 分ごとに停車し、車両に付着した枯草を除去しながら移動していました。

2026 年 10 月 8 日の移動中、枯草を除去するため停車していた際、モビコムの社員の乗車する車両下部からの発煙を確認しました。

その後、国境港湾局およびモビコムの社員は、当局の指示に基づき消火活動を行いましたが、火が周囲の草に燃え移り、延焼をくい止めることができませんでした。

Хуурай өвс машины доод хэсэгт наалдаж гал гарахаас сэргийлэхийн тулд аюулгүй байдлын үүднээс машинууд 20–30 минут тутам зогсож, наалдсан хуурай өвсийг цэвэрлэсээр зорчиж байв.

2026 оны 10 сарын 8-нд зорчиж явахдаа хуурай өвс цэвэрлэхээр зогсох үед Mobicom-ын ажилтнуудын суусан машины доод хэсгээс утаа гарч байгааг илрүүлсэн.

Үүний дараа Хилийн боомтын захиргаа болон Mobicom-ын ажилтнууд эрх бүхий байгууллагын зааврын дагуу гал унтраах ажиллагаа явуулсан боловч гал эргэн тойрны өвсөнд шилжин тархаж, тархалтыг зогсоож чадаагүй.

Мэдэгдэлд мөн машины доод хэсгээс утаа гарсан тодорхой шалтгаан болон гал томорсон шалтгааныг холбогдох байгууллага шалгаж байгаа бөгөөд KDDI Mobicom-ын ажилтнууд “その他法令違反行為” (бусад хууль зөрчсөн үйлдэл) гаргаагүйг баталгаажуулсан гэжээ.

Тайлбар: дархан цаазат газарт нэвтэрсэн зорилгын тухайд Mobicom-ын 10-12-ны мэдэгдэлд ажлыг хүлээлгэн өгсний дараа сүлжээ байгуулах боломжийг судлах, газар орны нөхцөлтэй танилцах гэж бичсэн бөгөөд харилцаа холбооны туршилтын тухай дурдаагүй; KDDI 10-21-нд 4G сүлжээний харилцаа холбооны туршилт гэсэн; KDDI-ийн 10-23-ны мэдэгдэлд Хилийн боомтын захиргааны хүсэлтээр нээлтийн ёслолд оролцож, 4G холболтын чанарыг шалгах гэжээ. Эдгээр хэд хэдэн тайлбарыг энд зэрэгцүүлэн тэмдэглэсэн бөгөөд Монголын цагдаагийн байгууллага дүгнэлтээ хараахан нийтлээгүй байна. Хил хамгаалах байгууллагад урьдчилан мэдэгдсэн тухай өгүүлбэр болон мэдэгдэл дэх нэвтрэх зөвшөөрөл нь ХХЕГ-ын мэдэгдэл дэх 10-06-аас 10-08-ны нэвтрэх зөвшөөрөлтэй тохирч байна; мэдэгдэлд ХХЕГ-ын мэдэгдлийн огноог 10-13 гэж бичсэн бол энэ нийтлэлд иш татсан дахин нийтлэл¹⁰ 10-14-ний өглөө нийтлэгдсэн. Бусад зөрүүг доорх Мэдэгдлүүдийн харьцуулалт хэсгээс үзнэ үү. Японы хэвлэл мэдээлэл энэ түймрийг хэрхэн мэдээлсэн тухай Монгол Улсын Дорнод аймгийн Нөмрөгийн (Numrug) хээрийн түймэр: Японы томоохон хэвлэл мэдээллийн 12 хоног (англи хэлээр) нийтлэлийг тусад нь үзнэ үү.

10-26-ны өглөө Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын зарласан хуралдаан дээр Mobicom-ын Хуулийн албаны захирал О.Өмөрбекийн хэлсэн үг (Өрөг.МН²⁴):

Хохирлын үнэлгээ тогтоох ажилд шаардлагатай тусламж, дэмжлэгийг үзүүлж хамтран ажиллана.

Тэрбээр гэм бурууг шүүхээр эцэслэн тогтоогоогүй байхад хэнийг ч гэм буруутай мэтээр үзэж болохгүй, гал түймрийн шалтгаан, холбогдох асуудлаар мөрдөн шалгах ажиллагаа явагдаж байгаа тул нэмэлт мэдээлэл өгөх боломжгүй гэсэн юм.

iKon-ы тухайн өдрийн мэдээний гарчиг²⁵ нь «“Мобиком Корпорац” хохирлыг тогтооход хэрэгтэй байгаа зардал, тусламж дэмжлэгийг бүх талаас нь үзүүлнэ» юм. Хоёр мэдээнд аль алинд нь тэрээр хохирлыг үнэлэхэд туслах тухай ярьсан бөгөөд нөхөн төлбөрийн тухай дурдаагүй. Өрөг.МН мөн Mobicom-ын ажилтнууд хил хамгаалах байгууллагаас нэвтрэх зөвшөөрөл авсан гэж хэлснийг бичсэн.

Мөн өдөр Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр нар Японы Элчин сайд Игавахара Масарү болон Mobicom-ын гүйцэтгэх захирал Ясүхиро Очитой уулзсан. iKon-ы мэдээнд²⁶:

Харин “Мобиком корпорац” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Ясүхиро Очи байгаль орчинд учирсан хор хохиролд чин сэтгэлээсээ харамсаж байгаагаа илэрхийлж, Монголын ард түмнээс уучлалт хүслээ.

Мэдээнд дурдсанаар тэрээр цаашид мөрдөн шалгах ажиллагаа болон байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээх чиглэлээр хамтран ажиллахаа мэдэгдсэн. Элчин сайд Японы Засгийн газар нөхөн сэргээлт, экосистемийг хамгаалах чиглэлээр бүх талын дэмжлэг үзүүлэхэд бэлэн байгаа бөгөөд байгаль хамгаалал, нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр мэргэшсэн Японы мэргэжилтнийг дархан цаазат газарт ажиллуулах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн.

10-28-нд Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр нисдэг тэрэгний зардлыг Mobicom хариуцна гэж мэдээлсэн (Өрөг.МН²⁷):

Нисдэг тэрэгний зардлыг “Мобиком” корпорац хариуцаж, шатахууны зарим зардалд “Шунхлай” ХХК дэмжлэг үзүүлэхээ илэрхийлсэн байна.

11-06-ны хагас жилийн санхүүгийн тайлангийн хэвлэлийн хурлын талаар сэтгүүлч Ясүхиро Коямагийн X дээр бичсэн тэмдэглэлээр²⁸ ерөнхийлөгч Хиромичи Мацүда эхэндээ түймрийн талаар уучлалт гуйж, байгаль орчин болон итгэлцлийг сэргээхэд нийгмийн хариуцлагаа үргэлжлүүлэн биелүүлнэ гэжээ. Асуулт хариултын үеэр Мацүда хоёр орны найрамдалд олон жил зүтгэсэн хүмүүст нөлөөлөхөд санаа зовж буйгаа хэлж, энэ явдлыг ноцтойд тооцож байна гэв. Эрх бүхий байгууллагын шалгалт үргэлжилж байгаа тул KDDI түүний үр дүнг харгалзан орон нутгийн байгууллагуудтай хамтарч, орон нутгийн хэрэгцээнд нийцүүлэн «社会的、道義的な責任» (нийгмийн болон ёс зүйн хариуцлага)-аа биелүүлнэ гэжээ. Өнгөрсөн долоо хоногт Японд суугаа Монгол Улсын ЭСЯ-нд очиж Элчин сайдад уучлалт гуйж, эмгэнэл илэрхийлсэн; байгаль орчныг сэргээх ажлыг шалгалтын үр дүнг харгалзан бэлтгэнэ гэв. Энэ бол сэтгүүлчийн тэмдэглэл юм. KDDI-ийн тэр өдөр нийтэлсэн тайлангийн материалд түймрийн талаар дурдаагүй, бүтэн жилийн төлөвийг өөрчлөөгүй²⁹.

KDDI決算会見。冒頭、松田社長からモンゴル草原火災についてのお詫び。

「自然環境の回復と信頼回復に向けて継続的に社会的責任を果たしていく。

モンゴル火災「胸が痛むのは両国の友好関係に並々ならぬ尽力をされてきた人々に影を落としたのではないか。非常にこれまでの関係性で築かれたものが不慮の事態が起きたことを厳粛に受け止めている。もともと当局の調査が進んでいるので、KDDIとしてもそれを踏まえながら、現地の関係機関、当局と連携してニーズを踏まえて社会的、道義的な責任を果たしていきたい。先週モンゴル大使館に行って駐日大使にお詫びとお見舞い。自然環境回復に向けては色々あるだろうが、調査されているのでそれを受けて準備していきたい。

ケータイWatch (Keitai Watch) тэр орой Японы цагаар 22:05-д нийтэлсэн мэдээндээ³⁰ энэ асуулт хариултын эмхэтгэлийг оруулсан. Асуулт нь эрх бүхий байгууллагын шалгалтад бүрэн хамтран ажиллахаас гадна KDDI-ийн технологи, нөөцийг ашиглан орон нутгийн байгаль орчныг сэргээхэд туслах тодорхой төлөвлөгөө байгаа эсэх тухай байв. Мацүда хариултдаа өнгөрсөн долоо хоногт өөрөө Японд суугаа Монгол Улсын ЭСЯ-нд очиж, Элчин сайд バンズラグチ・バヤルサイハン-д биечлэн уучлалт гуйж, эмгэнэл илэрхийлснээ хэлээд, байгаль орчныг сэргээх ажлыг орон нутгийн эрх бүхий байгууллагын явуулж буй шалгалтын үр дүнд үндэслэн, холбогдох байгууллагуудтай хамтарч, орон нутгийн хэрэгцээнд нийцүүлэн нийгмийн болон ёс зүйн хариуцлагаа биелүүлнэ гэв:

（具体策は）準備を進め、時期がきましたらご説明いたします。

(Тодорхой арга хэмжээг) бэлтгэж байгаа бөгөөд цаг нь болохоор тайлбарлана.

Мэдээнд Мацүда нөхөн төлбөрийн талаар дурдаагүй, мөнгөн дүн ч хэлээгүй. 11-09-ний байдлаар KDDI-ийн хөрөнгө оруулагчдад зориулсан хуудсанд энэ тайлангийн материалаас зөвхөн танилцуулга болон өгөгдлийн багц байгаа бөгөөд асуулт хариултын тэмдэглэл алга.

Мэдэгдлүүдийн харьцуулалт

Mobicom, KDDI-гийн хэд хэдэн мэдэгдэл болон Монголын талын байгууллагуудын мэдэгдлийг зэрэгцүүлэн тавихад хэд хэдэн газар нийцэхгүй байна.

Mobicom-ийн 10-12-ны мэдэгдлийн сүүлийн хоёр өгүүлбэр (newswire.mn бүтнээр нь нийтэлсэн⁴⁰, ikon.mn¹⁵ зөвхөн дунд хэсгийг нь нийтэлсэн):

Манай ажилтнууд хилийн цэргийн байгууллагаас зохих журмын дагуу албан ёсны зөвшөөрөл авч, тухайн бүс нутагт нэвтэрсэн болно. Мөн тухайн ажлын хүрээнд орон нутгийн удирдлага, хил хамгаалах байгууллагын удирдлага, бие бүрэлдэхүүн хамт зорчоогүйг албан ёсоор мэдэгдэж байна.

ХХЕГ-ын мэдэгдэлд¹¹ нэвтрэх зөвшөөрөл авсан хүмүүс:

Хилийн боомтын захиргаа, Мобиком корпорацын удирдлага, орон нутгийн иргэд болох нийт 13 хүн (5 автомашин)

KDDI-гийн 10-23-ны мэдэгдэл²³:

ヌムルグ自然保護区内での行動ならびに移動は、国境港湾局によってすべて管理・監督され、移動中はモビコムの社員の車両 2 台の前後に、当局の車両 3 台が車列の先頭および最後尾を走行する体制がとられていました。

Нөмрөгийн байгалийн нөөц газар доторх үйл ажиллагаа болон хөдөлгөөнийг бүхэлд нь Хилийн боомтын захиргаа удирдаж, хянаж байсан бөгөөд явах үед Mobicom-ийн ажилтнуудын 2 машины урд, хойно эрх бүхий байгууллагын 3 машин цувааны хамгийн урд болон хамгийн хойно явах зохион байгуулалттай байсан.

Онцгой байдлын асуудал хариуцсан Шадар сайд Н.Номтойбаяр 10-14-нд Төрийн ордонд түймрийн байдлын талаар мэдээлэл хийхдээ (ikon.mn³¹, urug.mn⁴¹-д өөр хувилбар бий):

Тэгэхээр Мобиком групп дархан цаазат газарт орох ажил хэргийн шаардлага байсан уу. Мобиком групп Нөмрөгийн застав руу шилэн кабель тавина гэж би сонсоогүй. Нөмрөгийн заставт шилэн кабель тавих шаардлага байхгүй.

Би Дорнод аймгийг найман жил төлөөлж, УИХ-д сонгогдож байсан. Дархан цаазат газар учраас хэдий УИХ-ын гишүүн ч гэлээ холбогдох байгууллагад нь мэдэгддэг байсан.

Нээлтийн ёслолд оролцсон УИХ-ын гишүүн У.Отгонбаяр «Зууны мэдээ»-нд өгсөн ярилцлагадаа¹²:

Би Сүмбэрт аравдугаар сарын 6-ны үдээс өмнө ажиллаад, тэгээд аймаг явсан. Харин тэр хүмүүс тэндээ үлдсэн. Би цаашаа явсан. Тэр хүмүүс Нөмрөг рүү явах замдаа гал тавьсан юм байна гэж ойлгосон.

Тайлбар: нээлтийн ёслол 10-06-ны үдээс өмнө Сүмбэрт болсон (ХХЕГ-ын мэдэгдэл, УИХ-ын гишүүний ярилцлага); түймэр 10-08-нд гарсан, дуудлага өгсөн байршил нь Халхгол сумын төвөөс зүүн өмнө зүгт 125 km (ikon.mn онцгой байдлын байгууллагаас иш татсан¹⁵). УИХ-ын гишүүний хэлснээр Нөмрөг Сүмбэр боомтоос 80-аас 90 km зайтай. KDDI нээлтийн ёслолд оролцох болон холбооны чанарыг шалгахыг дархан цаазат газарт очсон зорилго хэмээн зэрэгцүүлэн дурдсан бөгөөд түймэр гарсан өдөр дархан цаазат газар дотор байсан үйл ажиллагаа зөвхөн сүүлийнхтэй нь тохирох боломжтой; Киодо агентлаг KDDI-гаас иш татан, түймэр гарах үед бүлэг буцах замдаа явж байсан гэж мэдээлсэн³². Шадар сайд Нөмрөгийн застав руу шилэн кабель тавих тухай ярьсан бол Mobicom болон KDDI шилэн кабелийг Сүмбэр боомт хүртэл тавьж, дархан цаазат газар доторх цэгүүдийг 4G-д холбох тухай ярьсан тул хоёр тал нэг ажлын тухай яриагүй; Шадар сайдын эргэлзсэн нь дархан цаазат газарт орох ажил хэргийн шаардлагын тухай юм.

Тайлбар: доорх зайг OSM-ийн 2026-10-25-ны байдлаарх өгөгдлөөр тооцсон бөгөөд гал гарсан цэгийг 46.883°N, 119.395°E гэж авсан. Халхгол сумын төвөөс гал гарсан цэг хүртэл шулуун зай 101.4 km, азимут 145°; OSM-ийн замаар гал гарсан цэгт хамгийн ойр шороон замын төгсгөл хүртэл 117.2 km, тэндээс шулуунаар 6.7 km, нийт 123.9 km бөгөөд онцгой байдлын байгууллагын хэлсэн “зүүн өмнө зүгт 125 km”-тэй тохирч байна. Сүмбэр боомтоос гал гарсан цэг хүртэл шулуун зай 49.4 km; боомтоос Нөмрөгийн застав хүртэл шулуунаар 14.8 km; боомтоос Нөмрөг баг хүртэл шулуунаар 38.8 km, замаар 153.8 km; боомтоос сумын төв хүртэл замаар 81.8 km. УИХ-ын гишүүний хэлсэн 80-аас 90 km нь зөвхөн боомтоос сумын төв хүртэлх замын зайтай ойролцоо бөгөөд гишүүн аль хоёр газрын хоорондох зайг хэлснийг ярилцлагад тодруулаагүй. Халхгол сумын төвийн суурин газрыг мөн Сүмбэр гэдэг тул гишүүний “Би Сүмбэрт … ажиллаад” гэсэн Сүмбэр нь боомт уу, сумын төв үү гэдгийг эх бичвэрээс ялгах боломжгүй.

OSM-ийн замын сүлжээнд боомтоос урагш гал гарсан цэгийн орчим руу шууд очих зам байхгүй. Хамгийн богино зам эхлээд баруун хойш сумын төвийн ойролцоо (61.8 km) хүрч, дараа нь зүүн өмнө зүг эргэж дархан цаазат газарт орж, 153.8 km-т Нөмрөг багт хүрээд, 5.2 km урт шороон замаар урагш голыг гаталж, 159.1 km-т шороон замын төгсгөлд (46.941°N, 119.372°E) хүрнэ. Сумын төвөөс гарах зам 73.9 km-т мөн энэ замд нийлнэ. Гал гарсан цэг энэ төгсгөлөөс зүүн өмнө зүгт 6.7 km (азимут 164°) зайд, төгсгөлөөс илүү дархан цаазат газрын гүнд байна; гал гарсан цэгээс зүүн өмнө зүгт хил хүртэл OSM-д зам ч, газрын нэр ч байхгүй. Гал гарахаас өмнөх 10-05 ба 10-08-ны Sentinel-2 дээр гал гарсан цэгээс баруун хойд ба баруун зүгт 0.8–2.9 km-т гурван шулуун шугаман объект байгаа бөгөөд 10 m нарийвчлалаар машины мөр, хашаа, галаас хамгаалах зурвасын алинг нь ялгах боломжгүй; хиймэл дагуулын ажиглалтын нийтлэлийн Гал гарахаас өмнөх ба хойших өндөр нарийвчлалтай зураг хэсгийн зургийг үзнэ үү. OSM энэ орчмын шороон замыг бүрэн оруулаагүй байж болно.

Эдгээрээс B ба C нь нэг шугамын хэсэг. 10-05 ба 10-08-ны Sentinel-2 болон Esri World Imagery (119.315°E-ээс баруун тийш эх зургийн огноо 2018-11-25, зүүн тийш 2022-09-07) дээр энэ шугамыг цааш урагш, өмнө-баруун өмнө зүг (SSW) рүү сунасан нарийн бараан шулуун шугам хэлбэрээр нүдээр мөрдөх боломжтой. Газрын гадаргыг дагаж эргэхгүй, хөндийг хөндлөн гатална. Хойд үзүүр нь 46.896°N, 119.377°E-д байх бөгөөд гал гарсан цэгт хамгийн ойр хэсэг нь гал гарсан цэгээс яг баруун тийш 1.5 km-т байна. Өмнөд үзүүр нь 46.700°N, 119.285°E-д зүүнээс баруун тийш сунасан хөндийн ёроолын цайвар машины мөртэй нийлж, мөрийг дагаад баруун, дараа нь урагш 3.2 km орчим явахад нэгэн хашаа байранд (46.683°N, 119.276°E) хүрнэ. Энэ байр гал гарсан цэгээс шулуунаар 24.1 km зайтай. Харагдах хэсгүүд нийт 21.8 km, дунд нь ялгагдахгүй дөрвөн хэсэг байгаа бөгөөд шулуунаар хэмжихэд нийт 4.7 km. Өмнөд хэсэг нь 2018 оны Esri зураг дээр аль хэдийн харагдаж байна. Хойд үзүүрээс шороон замын төгсгөл хүртэлх 5.0 km орчимд зураг дээр холбогдох мөр харагдахгүй. Шороон замын төгсгөлөөс шулуунаар шугамын хойд үзүүр хүртэл, цааш шугам болон хөндийн мөрийг дагаж байр хүртэл нийт 31.5 km орчим. Энэ шугам нь A-тай адил машины мөр, хагалж гаргасан галаас хамгаалах зурвас, хашааны шугамын алинг нь зураг дээрээс ялгах боломжгүй. A нь тусдаа объект бөгөөд шугамын хойд үзүүрийн ойролцооноос зүүн тийш сунаж, зүүн үзүүр нь гал гарсан цэгээс 0.76 km зайд байна.

Энэ байр OSM-д way/1453039868 бөгөөд нэр нь Хар Хоног, шошго нь зөвхөн нэр ба landuse=military, source болон note байхгүй. Ганцхан хувилбартай: 2025-11-23-нд “addr:” хэрэглэгч changeset 175016235-аар үүсгэсэн. Энэ changeset-ийн тайлбар нь “#OzonGeo Уточнение границ и атрибутов населённых пунктов” (суурин газрын хил, шинж чанарыг нарийвчлах), засварын хүрээ нь байрны орчмын 250 m орчим. Байрны орчимд OSM-д мөн 6 барилга тэмдэглэгдсэн. Байрнаас хамгийн ойрын OSM зам хүртэл 5.2 km; энэ зам (way/1571401335, name=“border road”, access=no) өмнөд хилийг ерөнхийдөө дагаж зүүнээс баруун тийш сунасан, 42.6 km урт бөгөөд OSM-д Нөмрөг багийн орчмын замуудтай холбогдоогүй. Байрны бодит зориулалтын талаар нээлттэй мэдээлэл энэ нийтлэлд олдсонгүй. 10-08-нд нэг хэсэг хүмүүс энэ шугамаар явсан эсэх, энэ байранд очсон эсэхийг аль ч талын нийтэд зарласан тайлбарт дурдаагүй. KDDI-гийн хэлсэн “буцах замдаа” нь замын сүлжээний аль хэсэгт тохирохыг энэ нийтлэлд тогтоох боломжгүй.

Тайлбар: Монголын Eguur.mn хэвлэл 10-12-нд Mobicom-ийн удирдлагууд 5 машинтай 8-нд 0198 дугаар ангийн командлагчийн зөвшөөрлөөр тул загас барих зорилгоор дархан цаазат газарт нэвтэрсэн гэж мэдээлсэн¹³. Синьхуа агентлагийн 10-21-ний 23:46-ийн мэдээнд «多家蒙古国媒体» (Монголын хэд хэдэн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл)-ийг иш татан, тэд дархан цаазат газарт ан хийх эсвэл устах аюулд орсон загас барихаар төлөвлөж байсан гэсэн боловч аль хэвлэл болохыг заагаагүй⁴². ХХЕГ-ын 10-14-ний мэдэгдэлд УИХ-ын гишүүн болон 0198 дугаар ангийн командлагч түймэр гарах үед тухайн газарт байгаагүй, тэднийг хамт явсан, архи уусан, хээл хахууль авсан, зодолдсон, ан агнасан гэх цуурхал худал гэжээ; Mobicom-ийн бүлэг загас барьсан эсэхийг дурдаагүй. KDDI-гийн мэдэгдэл ч энэ талаар шууд хариулаагүй, FNN 10-23-нд асуухад KDDI 「確認中」 (тодруулж байна) гэж хариулсан⁴³.

Тайлбар: Mobicom 10-12-нд хамт яваагүй гэж хэлсэн нь орон нутгийн удирдлага болон хил хамгаалах байгууллага бөгөөд Хилийн боомтын захиргааг дурдаагүй; ХХЕГ-ын жагсаалтад Хилийн боомтын захиргаа орсон нь KDDI-гийн дурдсан Хилийн боомтын захиргааны машинтай тохирч байгаа тул хоёр мэдэгдэл үгийн хувьд зөрчилдөхгүй. Гэвч 10-12-ны мэдэгдэл ямар ч албан тушаалтан хамт яваагүйг онцолсон бол 10-23-ны мэдэгдэл бүх явцыг эрх бүхий байгууллага удирдсаныг онцолсон. Машины тоогоор KDDI-гийн 2 дээр 3 нэмсэн нь ХХЕГ-ын 5 машинтай таарч байна; хүний тоогоор ХХЕГ 13 хүн гэсэн бол KDDI зөвхөн Mobicom-ийн талын 7 хүнийг дурдсан бөгөөд жагсаалтад байгаа орон нутгийн иргэд мэдэгдэлд гараагүй. Mobicom-ийн 7 хүний хувьд KDDI зөвхөн 2 жолооч багтсаныг тодорхой бичсэн бөгөөд үлдсэн 5 хүний албан тушаалыг дурдаагүй; удирдах ажилтны тоо доорх «Өдрийн сонин»-ы жагсаалтаас гадна зөвхөн Японы хэвлэл мэдээлэлд гарсан: TV Asahi 10-22-нд гүйцэтгэх захирал зэрэг 3 удирдах ажилтан тухайн өдөр дархан цаазат газарт байсан гэсэн³³, Nippon TV 10-23-нд 「日本人幹部を含む3人」 (япон удирдах ажилтныг оруулаад 3 хүн)³⁷, Ёмиури шимбүн 10-23-нд 「幹部３人」 (3 удирдах ажилтан)³⁴ гэж бичсэн. 7 хүний дотор Очи орсон гэж тооцвол жолооч болон 3 удирдах ажилтнаас бусад ажилтан 2 хүн болно; KDDI 7 “ажилтан”-д Очи орсон эсэхийг тодруулаагүй бөгөөд ороогүй бол 3 хүн болно.

«Өдрийн сонин» (DNN.mn)-ы сэтгүүлч Б.Ганчимэг Халхгол суманд очиж бичсэн сурвалжилгадаа (Baabar.mn 10-20-ны 09:22, Analiz.mn мөн өдрийн 10:41-д DNN.mn-ээс авсан гэж дурдсан³⁵) гал гарах үед газар дээр нь байсан 14 хүнийг жагсаасан. Жагсаалтын эх сурвалжийг дурдаагүй бөгөөд албан ёсны байгууллага ийм жагсаалт нийтлээгүй. Энд зөвхөн албан тушаалаар нь бичив. Mobicom-оос 7 хүн: гүйцэтгэх захирал Очи, нөгөө гүйцэтгэх захирал, бизнес хариуцсан дэд захирал, Стратеги, төслийн удирдлагын албаны захирал, 1 инженер, 2 жолооч. Хилийн боомтын захиргаанаас 2 хүн: дарга Э.Гантулга, Халхгол дахь төлөөлөгч. Мөн 2 жолооч, сумын эмнэлгийн эрхлэгч, орон нутгийн 2 иргэн.

Тайлбар: Mobicom-ийн 7 хүн (2 жолоочтой) KDDI-ийн 10-23-ны мэдэгдэлтэй таарч байна; нийт 14 хүн нь ХХЕГ-ын мэдэгдлийн 13 хүнээс 1-ээр олон. Энэ жагсаалтаар 7 хүн нь 4 удирдлага, 1 инженер, 2 жолооч бөгөөд Японы хэвлэлийн 3 удирдах ажилтан гэснээс өөр. Боомтын захиргааны дарга цувааны дотор явсан гэдэг нь arslan.mn 10-27-ны мэдээтэй⁴⁴ ижил бөгөөд албан ёсоор батлагдаагүй. Mobicom 10-12-нд орон нутгийн удирдлага, хил хамгаалах байгууллагын хүмүүс хамт яваагүй гэсэн бөгөөд жагсаалтад энэ хоёр ангиллын хүн алга; эмнэлгийн эрхлэгч, орон нутгийн иргэд энэ мэдэгдлийн хүрээнд ороогүй.

Мөн сурвалжилгад сумын эмнэлгийн эрхлэгчийн яриа орсон бөгөөд энэ нь цувааны гишүүний олон нийтэд ил болсон анхны яриа гэж миний олсон мэдээллээс харагдаж байна. Эрхлэгч зураг, бичлэг хийлгэхээс татгалзжээ.

Эрхлэгчийн ярьснаар таван машин явсан, өөрөө хамгийн арын машинд байсан; шатсан Mobicom группийн машин цувааны дунд, нэг километр орчим зайтай явж байсан. Эхлээд машины араас утаа харагдаж, тойрог дээр зогссон бөгөөд утаа хоёр арын дугуйны дундаас гарч эхэлсэн.

Эрхлэгчийн ярьснаар нэг машинаар урд явсан машиныг дуудуулж, бусад нь машинуудаа холдуулж тавиад хөнжил, гудас, ус, машины шалавч, хүрмээр галыг цохиж, 2 галын хор хэрэглэж, шороо цацсан ч салхины эргэлтээс болж хүчрэх боломжгүй болсон; архи уусан хүн байгаагүй, гишүүн У.Отгонбаяр нээлтийн дараа буцсан, хамт яваагүй; эрхлэгч өөрөө «Гурван голын бэлчир»-т анх удаа очсон. Сэтгүүлч шатсан машин Nissan Patrol Y62 бөгөөд ард явсан машины хүмүүс түүнийг замдаа хоёроос гурван удаа зогсож доогуурх өвсөө авч байхыг харсан, суманд уулзсан хүмүүсийн хэн нь ч ан ав хийсэн талаар баримт өгүүлээгүй гэж бичжээ.

Тайлбар: KDDI 10-23-нд 20-30 минут тутамд зогсож өвс цэвэрлэж байсан гэсэн; энэ сурвалжилгад замдаа хоёроос гурван удаа зогссон гэсэн бөгөөд хэдий хэрийн замд гэдгийг дурдаагүй тул харьцуулах боломжгүй. KDDI өвс цэвэрлэхээр зогсож байхад утаа илэрсэн гэсэн бол эрхлэгч явж байхад утаа харагдсаны дараа зогссон гэж ярьжээ.

Нэвтрэх зорилгын талаар сэтгүүлч Mobicom-ийн захиргааны ажилтнаас албан бусаар тодруулсан гэж бичсэн: 10-05-нд группийн гүйцэтгэх захирал албан бичгээр хүсэлт гаргасан, зөвшөөрлийн хугацаа 10-06-аас 10-08.

Энэ мэдээллээр хүсэлтэд Нөмрөгийн заставын Mobicom-ийн сүлжээний тархалтыг шалгах, мөн «Нөмрөгийн үзэсгэлэнт байгальтай танилцах» зорилгыг дурдсан аж.

Тайлбар: хүсэлтийн эх хувийг олоогүй. Mobicom, KDDI-ийн мэдэгдлүүдэд сүүлчийн зорилгыг дурдаагүй.

Тайлбар: FNN 10-23-нд орон нутгийн хэвлэл мэдээлэл болон хамгаалалтын захиргааны даргын хэлснийг иш татан, бүлэг нэвтрэх хураамж төлөөгүй, хамгаалалтын захиргаанд урьдчилан мэдэгдээгүй гэж мэдээлсэн⁴³. FNN хэвлэл мэдээллийн нэр болон даргын нэрийг дурдаагүй. БОУАӨЯ-ны Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Ц.Уранчимэг 10-15-нд «Өдрийн сонин»-д үүнтэй төстэй зүйл ярьсан⁴⁵. Даргын хэлснээр одоогийн байдлаар тэдгээр иргэд хураамж төлөөгүй, хамгаалалтын захиргаанд мэдэгдээгүй гэсэн мэдээлэл байгаа.

Даргын хэлснээр байгаль хамгаалагч хяналт шалгалт хийж явахдаа утаа илрүүлж, хилийн цэргийн байгууллагатай холбогдон газар дээр нь очиход автомашинтай иргэдтэй таарсан. Журмаар хилтэй холбоотой болон бусад зорилгоор нэвтрэхэд холбогдох байгууллагын зөвшөөрөл авч, хамгаалалтын захиргаанд мэдэгдэх шаардлагатай; хураамж нь Монгол Улсын иргэнд нэг удаа 500 төгрөг, гадаадын иргэнд 20 мянган төгрөг, тээврийн хэрэгсэлд 15-120 мянган төгрөг.

Тайлбар: Монгол Улсын Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль (2023 онд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийг багтаасан хүчин төгөлдөр эх⁴⁶) дархан цаазат газрыг онгон бүс, хамгаалалтын бүс, хязгаарлалтын бүс гэж хуваадаг: онгон бүсэд байгалийн төлөв байдлыг өөрчлөхгүй ажиглалтын судалгаа л зөвшөөрнө (9 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг), хязгаарлалтын бүсэд жагсаасан үйл ажиллагаа холбогдох зөвшөөрөл авах шаардлагатай (11 дүгээр зүйл), хамгаалалтын захиргаа хамгаалалтын горимоор зөвшөөрсөн үйл ажиллагаанд зөвшөөрөл олгож, хяналт тавина (30 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 2 дахь заалт), 6 дугаар зүйлд тусгай хамгаалалттай газар нутагт нэвтрэх хураамжийг санхүүжилтийн эх үүсвэрийн нэг гэж заасан. ХХЕГ-ын мэдэгдэлд иш татсан нь Улсын хилийн тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрөл бөгөөд Mobicom, KDDI-гийн дурдсан нь ч зөвхөн хилийн цэргийн зөвшөөрөл; хоёр талын нийтэлсэн материалд хамгаалалтын захиргааны зөвшөөрөл гараагүй. Түймэр гарсан газар аль бүсэд хамаарахыг, бүсийн хилийн өгөгдөл байхгүй тул энэ нийтлэлд шалгаагүй.

Монголын талын гал унтраалт ба мөрдөн шалгалт

ОБЕГ-ын 10-12-ны өдөр тутмын мэдээ⁴⁷:

дуудлагыг 10.08-ны өдрийн 11:55 цагт хүлээн авсан

Энэ нь хиймэл дагуулаар анх халалт илэрснээс 4–14 минутын дараа юм. 10-12-ны 00:55-д хяналтын шугам тогтоосон, шатсан талбай дархан цаазат газрын 80% орчмыг эзэлсэн гэсэн хоёр мэдээллийг дээрх гал гарсан цаг ба газрын нэрийн хэсэгт авч үзсэн. 10-16-ны мэдээ⁴⁸:

хээрийн түймрийг өнөөдөр (2026.10.16) 07:00 цагт бүрэн унтраалаа

Хиймэл дагуулын мэдээгээр гол түймрийн сүүлийн галын цэг 10-15-ны 14:52-т байсан нь үүнтэй тохирч байна.

МОНЦАМЭ 2026-05-нд⁴⁹ Нөмрөгийг танилцуулсан нь:

1992 онд улсын тусгай хамгаалалтад авч, 1995 онд УИХ-ын 26 дугаар тогтоолоор Дархан цаазат газрын ангилалд оруулан баталгаажуулжээ.

587 мянган га талбайг эзлэн оршдог.

587 мянган га-аар тооцвол 80% нь ойролцоогоор 4,700 km² болох бөгөөд энэ нийтлэлийн ойролцоогоор 4,900 km² шатсан талбайн хэмжээтэй ойролцоо. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 10-20-ны урьдчилсан тооцоогоор⁵⁰ нийт 528,765.5 га шатсанаас дархан цаазат газар дотор 468,965.7 га буюу дархан цаазат газрын 79.8% байгаа бөгөөд ингэхлээр ойролцоогоор 598 km² нь дархан цаазат газраас гадна байна. Энэ нийтлэлд дархан цаазат газрын хилийн өгөгдөл байхгүй тул энэ хуваарилалтыг шалгаагүй. 10-28-нд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам 10-25-ны Sentinel-2-ийн 10 m нарийвчлалтай зурагт үндэслэн шатсан талбайг албан ёсоор тогтоосон (МОНЦАМЭ⁵¹): дархан цаазат газрын 587,744.1 га-аас 448,993.6 га буюу 76.4% шатсан, гадна талд 55,966.8 га, нийт 504,960.4 га бөгөөд энэ нь 10-20-ны урьдчилсан тооцооноос ойролцоогоор 238 km²-аар бага; зураглалыг ЦУОШГ-ын Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгийн хиймэл дагуулын хэлтэс хийсэн. Мөн өдрийн үдээс хойш МОНЦАМЭ-гийн өөр нэг мэдээнд⁵² дархан цаазат газар дотор 468,965.7 га, 79.8% гэж хэвээр бичсэн.

Мөрдөн шалгалтын талаар МОНЦАМЭ 10-12-нд⁵³ бичсэн нь:

Одоогоор түймэр гарсан шалтгаан, нөхцөл … нарийвчлан тогтоохоор ажиллаж байна

ХХЕГ-ын мэдэгдэлд¹¹:

Хилийн бүсэд нэвтэрсэн иргэдийн санамсар болгоомжгүй байдлын улмаас автомашинд гал гарч, хээрийн түймэр болон өргөжсөн

хууль хяналтын байгууллагууд албаны шалгалт явуулж байна

Дорнод аймгийн орон нутгийн хэвлэл nutag.mn 10-17-нд⁵⁴ мэдээлсэн нь:

Түймрийн шалтгаан нөхцлийг тогтоохоор аймгийн цагдаагийн газрын ажлын хэсэг шалгалтын ажиллагааг эхлүүлээд байгаа аж.

Засгийн газрын хэвлэл мэдээллийн албаны 10-21-ний 14:27-д МҮОНРТ-ийн сайтад нийтэлсэн мэдээнд⁵⁵:

Түймрийн улмаас байгаль орчинд учирсан хохирлыг тогтоож, үнэлгээ хийх, нөхөн сэргээх арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулж, түймрийн шалтгаан, нөхцөлийг шалгаж, гэм буруутай этгээдийг тогтоох, хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэх, байгаль орчинд учирсан хохирлыг буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлэх, хор уршгийг арилгуулах асуудлыг хууль тогтоомжийн хүрээнд судалж, шийдвэрлэх арга хэмжээ авна.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 10-20-ны мэдээнд⁵⁶ сайд Ц.Сандаг-Очир Халхгол суманд ажиллаж, сумын Засаг даргын захирамжаар байгуулсан ажлын хэсэг яамны мэргэжлийн багтай хамтран хохирлыг үнэлж байгаа гэжээ. Үнэлгээнд экологи, эд хөрөнгийн хохирол, түймэр унтраах зардал, хөрс, ус, ургамал, амьтан, ховор зүйлийн амьдрах орчныг хамруулж, хиймэл дагуулын зураг, газар дээрх хэмжилт, лабораторийн шинжилгээ ашиглана. iKon-ы 10-21-ний мэдээнд⁵⁷ сайд Засгийн газрын хуралдааны дараа:

30 хоногийн дотор хохирлын хэмжээг тогтоох хуулийн заалттай.

гэжээ. Мөн хохирлыг зөвхөн шатсан талбайгаар тооцохгүй, ой, агаар, хөрс, газрын хэвлий, ургамал, ан амьтныг бүгдийг үнэлнэ гэсэн бөгөөд хуралдаанаар дархан цаазат газрын хил дагуу 188 km торон хашаа барих асуудлыг ярилцжээ. Харьцуулбал, iKon 10-23-нд⁵⁸ 2023 онд Нөмрөгийн ДЦГ-ын 76% буюу 447 мянга орчим га шатаж, хохирлыг 3.6 тэрбум төгрөг, үүнээс бэлчээрийнх 3.46 тэрбум орчим гэж үнэлж байсныг мэдээлсэн; энэ хохирлыг хэн хариуцсаныг бичээгүй.

10-26-ны өглөө сайд Улсын онцгой комисс (УОК), ХХЕГ, ОБЕГ, Mobicom зэрэг байгууллагуудтай хуралдсан. Өрөг.МН-ий мэдээнд²⁴ сумын Засаг даргын Тамгын газрын дарга Э.Бямбажаргалаар ахлуулсан ажлын хэсэг мэргэжлийн багтай хамтран дархан цаазат газарт газар дээр нь судалгаа, хэмжилт хийж байгаа бөгөөд бүрэлдэхүүнд сумын цагдаагийн хэсгийн дарга, хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн хилийн албаны тасгийн дарга, гал түймэр болон байгаль орчны хяналтын байцаагч, дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргааны дарга зэрэг багтсан гэжээ. Шатсан талбайгаас Ханчандмань уулын хус, Хөтөл нуур ба Ар сүмийн хөндийн нарсан ой, Нөмрөг гол, Дэгээ голын орчимд очсон. Автомашин, морьтой нэвтрэх боломжгүй болсон тул яам УОК болон ХХЕГ-аас нисдэг тэрэг хүссэн бөгөөд УОК-ын нисдэг тэрэг 27-нд Нөмрөгт хүрэхээр төлөвлөжээ. Мэдээнд:

Түүнчлэн хохирлын үнэлгээг шүүхийн шатанд нотлох баримт болохуйц байдлаар мэргэжлийн байгууллагуудын оролцоотой хийх шаардлагатай.

гэжээ. Шаардлагатай гэж үзвэл шүүхийн шинжилгээний байгууллагаас нэмэлт шинжээч томилно.

10-26-ны орой iSee-ийн мэдээнд⁵⁹ дурдсанаар, сайдын тэр өдрийн хуралдаанаас өгсөн үүрэг чиглэлийн дагуу яам шинжээчдийн багт дэмжлэг үзүүлэх ажлын хэсгийг Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяраар ахлуулан байгуулж, шинжээчдийн багийг тоног төхөөрөмж, хүнс, орон байр, багаж хэрэгслээр хангаж байна. Газраар хүрэх боломжгүй байршлуудад ОБЕГ-ын хоёр нисдэг тэрэг ашиглахаар шийдэж, буух цэгүүдийн координатыг тогтоосон. Хохирлын үнэлгээг нийт есөн цэгт хийх бөгөөд үүний гурван цэгт нисдэг тэргээр бууна.

10-26-ны үдээс хойш Ерөнхий сайд 10-21-ний Засгийн газрын хуралдаанаас өгсөн үүрэг даалгаврын биелэлтийг хянах уулзалт хийсэн. Засгийн газрын Мэдээллийн албаны мэдээнд (МҮОНРТ 10-27-нд дахин нийтэлсэн³⁶) сайдын хэлсэн үгийг тэмдэглэсэн:

Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаанд мэдэгдээгүй бүс нутагт нэвтэрсэн асуудал хөндөгдөж байна. Хохирлыг хөрс, газрын хэвлий, ургамал, амьтан, агаар зэрэг байгалийн бүрдэл хэсэг бүрээр нь хуулийн хугацаанд тогтооно. Хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа.

Сайд мөн шатсан талбайн 30 орчим хувьд машин техник очих боломжтой, үлдсэн 70 хувьд нь баг маргааш онгоцоор гарна гэсэн. ОБЕГ-ын дарга Г.Ариунбуян нисдэг тэрэгний түлш нийлүүлэх машин тэр өдөр 13:40 цагт Дорнод аймаг руу хөдөлсөн, зургаан цэгт ажиллахаар төлөвлөсөн гэсэн. Ерөнхий сайдын хэлсэн үг:

Ийм хохирол учраад байхад хэн ч хариуцлага хүлээхгүй үлдэх ёсгүй. Хэн зөвшөөрөл олгосон, ямар зорилгоор нэвтэрсэн, галын аюулгүй байдлыг хэн хангах ёстой байсан, түймэр гарсны дараа ямар арга хэмжээ авсан болон Мобиком компанийн үйл ажиллагаатай холбоотой асуудлыг ч хууль, баримтад тулгуурлан шалгах ёстой

Уулзалтаас өгсөн үүрэг даалгаварт гурван хүний нэр дурдсан:

Хилийн боомтын захиргааны дарга Э.Гантулгад хариуцлага тооцохыг Сангийн сайд З.Мэндсайханд: Хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн захирагч Б.Гантөгсөд хариуцлага тооцож, ажлаас нь чөлөөлөхийг Хил хамгаалах ерөнхий газрын дарга Ж.Бямбасүрэнд тус тус үүрэг болголоо.

Өөр нэг үүрэг даалгавраар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Г.Тэмүүлэнд албан үүргээ зохих ёсоор хэрэгжүүлээгүй хүмүүст хуулийн дагуу хариуцлага тооцохыг даалгасан. Б.Гантөгс бол ХХЕГ-ын 10-14-ний мэдэгдэлд нэвтрэх зөвшөөрөл олгосон гэж дурдсан захирагч мөн, Гал гарахын өмнөх боомтын арга хэмжээ ба нэвтрэх зөвшөөрөл хэсгийг үзнэ үү. Энэ нийтлэлд KDDI-гийн мэдэгдэл дэх 国境港湾局-ыг Хилийн боомтын захиргаа гэж орчуулсан бөгөөд энэ нь мөн байгууллага байх магадлалтай.

Тайлбар: arslan.mn-ий 10-27-ны мэдээнд⁴⁴ Э.Гантулгыг ажлаас нь чөлөөлсөн, Дорнод аймгийн Засаг дарга Ш.Ёлд сануулсан гэж бичсэн бөгөөд Э.Гантулга цувааны нэг машинд явсан гэх мэдээлэл байгаа, нийт 15 орчим хүн байсан гэжээ; Засгийн газрын Мэдээллийн албаны мэдээнд Э.Гантулгын хувьд зөвхөн хариуцлага тооцохыг дурдсан бөгөөд ажлаас чөлөөлөх тухай болон аймгийн Засаг даргын тухай дурдаагүй. Эдгээрийн албан ёсны эх сурвалжийг олоогүй. «Өглөөний шуудан» 11-04-нд мөн Э.Гантулга ажлаасаа чөлөөлөгдсөн, ХХЕГ-ын дарга Ж.Бямбасүрэн сануулга авсан гэж бичсэн⁶⁰ боловч албан ёсны эх сурвалж дурдаагүй.

10-28-нд Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр мэдээлэл өгсөн (Өрөг.МН²⁷, iKon⁶¹): 17 хүнтэй баг газар дээр нь ажиллаж байгаа, Онцгой байдлын болон хувийн хэвшлийн хоёр нисдэг тэргээр автомашин, мориор хүрэх боломжгүй зургаан байршилд шинжээчдийг хүргэсэн; хохирлыг үндэсний батлагдсан аргачлалын дагуу тогтоох бөгөөд Японы Засгийн газар мэргэжилтэн оролцуулах санал тавьсан; даваа гарагийн (10-26) байдлаар ажил 30%-тай байсан, шинжээчдийн баг 11-06 хүртэл газар дээр нь ажиллах бөгөөд дүгнэлт 11-06-ны хугацаандаа гарна, нисдэг тэрэг болон нэмэлт бүрэлдэхүүн явсан тул хугацаа наашлах боломжтой. МОНЦАМЭ-гийн мөн өдрийн мэдээнд⁵² багт Шүүхийн шинжилгээний ерөнхий газар болон Экологийн цагдаагийн албаны төлөөлөл багтсан, Төрийн нарийн бичгийн дарга тэр өдөр Японы Элчин сайдын яам болон JICA-гийн төлөөлөлтэй уулзсан гэжээ.

Тайлбар: iSee-ийн 10-26-ны мэдээнд ОБЕГ-ын хоёр нисдэг тэрэг, есөн цэг гэсэн бол Засгийн газрын Мэдээллийн албаны 10-26-ны мэдээ болон Өрөг.МН-ий 10-28-ны мэдээнд зургаан цэг гэжээ.

10-29-нд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам газар дээрх судалгааны явцыг мэдээлсэн (МОНЦАМЭ⁶², iKon⁶³): сайдын тушаалаар томилогдсон шинжээчдийн баг 10-15-аас үе шаттайгаар ажиллаж байгаа бөгөөд гишүүд нь байгаль орчин, хохирлын үнэлгээний чиглэлээр 16-50 жилийн туршлагатай; мориор болон автомашинаар шатсан талбайн 30 орчим хувийг судалж, дээж авсан. Үлдсэн хэсэгт газар зүйн байршил, цаг агаарын нөхцөлөөс шалтгаалан хүрэх боломжгүй тул 10-27-ноос Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, УОК, ОБЕГ, ХХЕГ нэмэлт бүрэлдэхүүн болон хоёр нисдэг тэрэг ажиллуулсан. 10-28-нд Соёлз уулын (Монгол Улсын хамгийн зүүн цэг, Хятад-Монголын хилтэй зэргэлдээ, Халхгол сумын төвөөс 180 орчим km) хусан ой, түүнээс баруун тийш 30 орчим km зайд орших гол, мөн 50 гаруй km радиуст орших Цэцэгт уул, Зараа ууланд дээж авч, 10-29-нд сумын төвөөс зүүн өмнө зүгт 100 орчим km зайтай Бичигт толгой, Орч уул руу шилжсэн. МОНЦАМЭ-гийн мэдээнд:

Эдгээр дээжийг хүрээлэн буй орчинд учруулсан хохирлын үнэлгээг тооцоход итгэлцлүүр болгон ашиглах ажээ.

Тайлбар: үнэлгээний багийн хүний тоог iKon 10-26-нд сайдын үгээр 3 машин, 13 хүн⁶⁴, МОНЦАМЭ болон Өрөг.МН 10-28-нд 17 хүн, iKon 10-29-нд 30 хүн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам 11-02-нд 50 орчим хүн гэжээ.

10-29-нд Ерөнхий сайд Н.Учрал Японы Ерөнхий сайд С.Такаичитай утсаар ярьсан. Засгийн газрын Мэдээллийн албаны мэдээнд⁶⁵ Японы тал түймрийн хохиролд санаа зовж, Монголын ард түмэнд эмзэглэж буйгаа илэрхийлсэн; JICA шинжээчдийн баг илгээсэн бөгөөд Японы тал багийн дүгнэлтэд үндэслэн дархан цаазат газрын нөхөн сэргээлтэд оролцоно гэжээ. Мэдээнд KDDI болон Mobicom-ын тухай дурдаагүй. Ерөнхий сайд С.Такаичи X дээрх нийтлэлдээ Хилийн боомтын захиргааны машинууд цувааны урд, хойно явсан гэсэн KDDI-ийн тайлбарыг дамжуулсан, Монгол Улсын Дорнод аймгийн Нөмрөгийн (Numrug) хээрийн түймэр: Японы томоохон хэвлэл мэдээллийн 12 хоног (англи хэлээр) нийтлэлийг үзнэ үү.

10-30-ны өглөө Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам шинжээчдийн баг хүрэхэд хүндрэлтэй бүсэд хээрийн судалгаа хийж, дээж цуглуулах ажлаа дуусгасныг мэдээлсэн (МОНЦАМЭ⁶⁶): Соёлз, Цэцэгт, Орч, Зараа уул, Галдастайн гол, Бичигт толгой орчмын бүсэд тал хээрийн газрын дээрх биомассын дийлэнх нь шатсан, түймэрт өртсөн хусан ойн шаталтын эрчим харьцангуй сул, дунд түвшинд байсан. Дээжид лабораторийн шинжилгээ хийж, ургамлын үндэс, хөрсний органик давхарга, хөрсний шинж чанарын өөрчлөлтийг тодорхойлсны дараа хохирлын эцсийн үнэлгээг гаргана.

Мөн өдрийн үдээс хойш яамны өөр нэг мэдээ (МОНЦАМЭ⁶⁷) Хамгаалалтын захиргааны дарга Д.Наранбаатарын үгийг иш татсан: хохирлын үнэлгээний 3 ажлын хэсэг 14 хоног ажилласан, машин, мориор самнасан бүсэд одоогоор түймэрт өртөж хорогдсон амьтан тааралдаагүй. ДЦГ-ын 30 орчим хувь нь түймэрт өртөөгүй, түймрээс зугтсан амьтад Бичигт уулын урд Нарийн гол, Хавирга уулын урд, баруун хэсэг орчимд төвлөрсөн. 2018, 2022 оны судалгаагаар 3000 гаруй буга, 300 гаруй хандгай, 10 мянга гаруй бор гөрөөс байгааг тогтоосон; захиргаа өмнөх жилүүдэд 2-3 мянган боодол өвс бэлтгэдэг байсан бол энэ онд 25-30 мянган боодол шаардлагатай. Сайд Ц.Сандаг-Очир Нөмрөгийн заставыг түшиглэн өвс тэжээлийн цэг байгуулах, орчны айлуудыг нүүлгэн шилжүүлэх үүрэг өгсөн бөгөөд шаардлагатай төсвийг Засгийн газрын хуралдаанаар шийдвэрлэнэ; нөхөн сэргээлтийн төлөвлөгөөг ажлын хэсгийн дүгнэлт гарсны дараа богино, дунд, урт хугацаагаар гаргана.

Мөн өдөр iKon яамнаас дамжуулсан шинжээчдийн байр суурийг нийтэлсэн⁶⁸. Ургамал судлаач М.Уртнасан ДЦГ-ын дөрвөн цэг бүхэлдээ түймэрт өртсөн гэжээ. ДЦГ-ын Хуулийн хэрэгжилт, хяналт шалгалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн К.Тэрбиш:

Аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа авсан иргэд гал түймэр гаргаж байсан тохиолдол бүртгэгдээгүй. … Халх голын бүс нутагт жилд гурав хүртэлх машин хээр явж байгаад шатаж байна. Өвс их ургадаг бүс нутаг учраас машины янданд өвс ордог нь гал гарах үндсэн нөхцөл болж байна.

11-02-нд сайд Ц.Сандаг-Очир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр нар шинжээчдийн багийн төлөөллийн танилцуулгыг сонссон. Яамны тэр орой Facebook хуудсандаа нийтэлсэн мэдээнд⁶⁹ хохирлын үнэлгээг бэлтгэл ажил, хээрийн судалгаа, суурин боловсруулалт, дүгнэлт гэсэн дөрвөн үе шаттай зохион байгуулж байгаа гэжээ. 10-31-ний байдлаар 50 орчим хүнтэй баг эхний хоёр үе шат буюу зайнаас тандан судлалын мэдээллийн боловсруулалт, хээрийн хэмжилт, дээжлэлтийг дуусгасан; алслагдсан байршилд нисдэг тэргээр хүрч, хээрийн ажлыг төлөвлөсөн хугацаанаас өмнө дуусгасан. Дээжид лабораторийн шинжилгээ хийж, ургамлын үндэс, хөрсний органик бүрэлдэхүүн шатсан эсэх, хөрсний шинж чанарын өөрчлөлтийг тодорхойлж байна. Мэдээнд:

Урьдчилсан судалгаагаар 24 мянга орчим га ойн экосистем түймэрт өртсөн байна.

Шаталтын зэрэглэл, ойн насжилт зэрэг үзүүлэлтийг эцсийн дүгнэлтээр танилцуулна; тал хээрийн газрын дээрх биомассыг энэ удаагийн дээжийг Ботаникийн цэцэрлэгт хүрээлэнгийн 2024, 2025 онд бүрдүүлсэн дээжтэй харьцуулж судална. ДЦГ-ын орчны бүсэд түймрийн тархалт, зэрлэг амьтдын шилжилт хөдөлгөөний судалгаа үргэлжилж байна.

Тайлбар: 24 мянган га нь ойн экосистемийн тоо бөгөөд нийт шатсан талбай биш; 10-28-нд нийтэлсэн нийт 504,960.4 га өөрчлөгдөөгүй. News.MN 11-03-нд энэ мэдээг дахин нийтлэхдээ «Урьдчилсан судалгаагаар Нөмрөгийн 24 мянган га талбай түймэрт өртжээ» гэсэн гарчиг тавьж, «ой» гэдэг үгийг орхисон⁷⁰.

11-04-нд Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар шатаагүй хэсгийн зэрлэг амьтдад өвс тэжээл бэлтгэх, хүргэхэд нөөц сангаас 629 сая төгрөг (МОНЦАМЭ-гийн 11-06-ны хуудасны ханшаар 176 мянга орчим ам.доллар) гаргахаар шийдвэрлэв. Засгийн газрын мэдээнд (Subeedei.mn³⁸) Бичигт уулын урд Нарийн голын хэсэг, Хавирга уулын урд болон баруун хэсэг түймэрт өртөөгүй, тэнд зэрлэг амьтдын нягтрал ердийн үеийнхээс өндөр байгааг биологийн шинжээчид тогтоосон; 2018, 2022 оны судалгаагаар 3,000 гаруй буга, 300 гаруй хандгай, 10,000 гаруй бор гөрөөс байх боломжтой гэжээ. Сайд Ц.Сандаг-Очир хуралдааны дараа (Eguur.mn⁷¹) Дорнод, Сүхбаатар аймгийн Засаг дарга нар хариуцаж, долоон цэгт тэжээл хүргэхээр зураглаад байгаа гэв; дараа өдрийн Eguur.mn-ийн мэдээнд⁷² 30 мянган боодол өвс гэжээ. Засгийн газрын мэдээнд түймэртэй холбоотой бүх зардлыг хохиролд тооцож, хариуцагч тогтоогдсоны дараа төлбөрийг гаргуулах тухай дурдсан.

Сайдын хэлснээр эзэн холбогдогчийг хууль хяналтын байгууллага тогтоох ёстой; 50 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй хээрийн баг Улаанбаатарт ирж, эхний тайлангаа яамны удирдлагад танилцуулсан, хөндлөнгийн нөлөөлөлгүй ажиллах бололцоог хангаж байна. Японы талаас мониторинг, судалгааны төв байгуулахад туслалцаа авахаар төлөвлөж байгаа; Засгийн газрын мэдээнд хохирлын хэмжээ тогтоогдсоны дараа бусад улсын байгаль орчны байгууллагад ч хүсэлт тавьж, БНХАУ, ОХУ-ын эрдэмтэдтэй хамтран ажиллахаар төлөвлөж байгаа гэжээ.

Тайлбар: Засгийн газрын 11-04-ний мэдээ, сайдын яриа 10-20-ны урьдчилсан тоог (дархан цаазат газарт 468,965.7 га, 80 орчим хувь) хэрэглэсэн бөгөөд 10-28-нд тогтоосон 448,993.6 га (76.4%)-г хэрэглээгүй; МОНЦАМЭ-гийн 11-06-ны нийтлэл⁷³ сүүлчийнхийг хэрэглэсэн.

11-06-ны 09:16-д МОНЦАМЭ хоёр мэдээ нийтлэв. Нэгэнд⁷⁴ сайд Чех улсын Элчин сайдтай уулзсан: Нөмрөгийн тахь нутагшуулах төслийн бааз түймэрт өртөөгүй, судлаачид төсөл хэвийн үргэлжлэх боломжтой гэж үзсэн, талууд дархан цаазат газарт онгоц буух зурвас байгуулах, нутагшуулах газрын орчинд түймрээс хамгаалах ажлыг яаралтай хийхээр санал нэгджээ. Нөгөө нь⁷³ Дорнод аймгийн сурвалжлагчийн нөхөн сэргэх хугацааны тухай нийтлэл бөгөөд шинжлэх ухааны бүтээлүүдийг иш татан дунд түвшний түймэр, сэрүүн уур амьсгалын нөхцөлд хөрс, усны абиотик үзүүлэлтүүд дунджаар 10 орчим жилд сэргэж, ургамлын зүйлийн бүрэлдэхүүн өмнөх төлөвтөө ойртоход 15-25 жил шаардагдаж болно гэжээ; ЖАЙКА-гийн ахлах зөвлөх Мотохиро Хасегава Йеллоустоуны 1988 оны түймрийн дараах судалгааны туршлагаа хуваалцсан; лабораторийн шинжилгээ, нэгдсэн үнэлгээ үргэлжилж байна.

Мөн өдрийн үд дунд Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ-ны Түр хэрэг хариуцагч Цао Ли тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав (МОНЦАМЭ⁷⁵). Тэрээр хоёр улсын хил залгаа нутаг болон түймэрт өртсөн экосистемийг нөхөн сэргээхэд Хятадын талын туршлага, арга зүйг нэвтрүүлэх, хамтарсан судалгаа хийх, урт хугацааны мониторинг зохион байгуулах, мэргэжилтэн, эрдэмтэн судлаачдыг оролцуулахыг санал болгов. МОНЦАМЭ-гийн эх бичвэр:

Нөмрөгийн дархан цаазат газарт гарсан түймрийн хохирлыг зөвхөн шатсан талбайн хэмжээгээр үнэлэх бус, хөрс, ургамлын бүрхэвч, амьтны аймаг болон байгалийн харилцан хамааралтай үйл явцад үзүүлсэн нөлөөллийг цогцоор нь судалж, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй нөхөн сэргээлт хийх шаардлагатай

Талууд Нөмрөгийн экологийн нөхөн сэргээлт, цөлжилттэй тэмцэх чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлнэ гэжээ.

Үдээс хойш сайд Ц.Сандаг-Очир Японы Элчин сайд Игавахара Масарүтай уулзсан бөгөөд яам үүнийг талуудын гурав дахь уулзалт гэж мэдээлэв (News.MN⁷⁶, Eguur.mn⁷⁷). Элчин сайд Японы тал түймрийн дараах нөхцөл байдлыг үнэлж, байгаль орчныг нөхөн сэргээхэд шаардлагатай дэмжлэгийг аль болох хурдан тодорхойлж, экосистемийг нөхөн сэргээхэд бүх талын дэмжлэг үзүүлнэ гэж хэлээд, хээрийн судалгаанд оролцсон эрдэмтэн судлаачдад талархал илэрхийлэв. Eguur.mn-ийн хувилбарт Японы тал хамтын ажиллагааг зөвхөн Нөмрөгөөр хязгаарлахгүй, байгаль орчны салбарт өргөжүүлж, харилцаа холбооны салбарын технологи, дэд бүтцээр байгаль хамгаалалд дэмжлэг үзүүлэх сонирхолтой байгааг мөн бичсэн бөгөөд Mobicom-ыг дурдаагүй. Сайд Засгийн газар хуралдаан бүрдээ Нөмрөгийн асуудлыг хэлэлцэж байгаа, ОХУ, БНХАУ, Чех улсын төлөөлөлтэй уулзаж гадаадын эрдэмтдийн мэргэжлийн дэмжлэг авахаар тохиролцсон гэв. News.MN-ийн хувилбарын сүүлийн өгүүлбэр:

Харин Нөмрөгийн дархан цаазат газарт гарсан түймрийн шалтгаан, нөхцөлтэй холбоотой хэргийг хууль хяналтын байгууллага шалгаж байгаа аж.

Тайлбар: хохирлын үнэлгээний хугацааг eguur.mn 10-29-нд⁷⁸ Ойн тухай хуулийн түймэр унтарснаас хойш 30 хоногийн дотор гэсэн заалтаар 10-16-ны 07:00-аас тоолж 11-15 гэжээ; Төрийн нарийн бичгийн дарга 10-28-нд дүгнэлтийг 11-06-аас өмнө гаргана гэсэн. Сайд 11-04-нд хуулийн хугацаа 11-16-нд дуусна гэсэн⁷¹; Eguur.mn 11-05-нд 11-16-ны дотор урьдчилсан үнэлгээний дүнг гаргаж холбогдох байгууллагад хүргүүлнэ гэж бичсэн⁷². Энэ хоёр огноо Төрийн нарийн бичгийн даргын хэлсэн 11-06-наас хойш бөгөөд 11-09-ний байдлаар дүгнэлт нийтлэгдээгүй.

11-09-ний байдлаар албан ёсны байгууллага мөрдөн шалгалтын дүгнэлт болон хохирлын хэмжээг нийтлээгүй; сайд 10-26-нд хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа гэсэн, 11-06-ны мэдээнд зөвхөн хууль хяналтын байгууллага шалгаж байна гэсэн бөгөөд хэргийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг нийтлээгүй.

Хятадын талын хил дээрх арга хэмжээ

Хятадын албан ёсны мэдээллүүд дархан цаазат газрын нэр болон түймэр гарсан шалтгааныг дурдаагүй. Түймрийн талбайн өмнөд захын эсрэг талд Шилийн гол аймгийн Зүүн Үзэмчин хошуу, зүүн захын эсрэг талд Хянган аймгийн Рашаан хот (Arxan) оршдог бөгөөд Синьхуа агентлагийн 10-11-ний³ мэдээнд гарсан “Зүүн Үзэмчин хошууны хилийн шугам” (东乌珠穆沁旗边境一线) болон Рашааны чиглэл нь нэг түймрийн тухай юм; уг мэдээнд Өвөр Монгол 2000 гаруй хүнийг дайчлан хэсэгчлэн хамгаалалт тавьсан, 10-11-ний 21:00 цагийн байдлаар “их түймэр одоогоор хил давж ороогүй” (大火暂未蔓延入境) гэжээ. Синьхуа агентлагийн 10-13-ны⁷⁹ мэдээнд Өвөр Монгол мэргэжлийн 3400 гаруй хүнийг ээлж дараалан илгээсэн, “Монгол Улсын энэ удаагийн хээрийн түймэр хилийн шугамыг давж гараагүй” (此轮蒙古国草原火未越过边境线), 10-13-ны 11:00 цагийн байдлаар “хилийн дагуу зөвхөн Монгол Улсын талд зарим газар тасархай галын шугам үлдсэн” (边境沿线仅蒙古国一侧局部尚存断续火线) гэжээ. Өвөр Монголын өдрийн сонин (Inner Mongolia Daily) 10-13-нд⁸⁰ Хянган аймгийн тухай “10 сарын 12-ны 14:00 цагийн байдлаар гадаадаас ирсэн түймрийг хилийн гадна амжилттай хаасан” (截至 10 月 12 日 14 时，境外火势被成功阻击在边境之外) гэж мэдээлсэн. Хянган аймгийн онцгой байдлын газрын дарга Су Фэнжяо (Өвөр Монголын мэдээний сүлжээ, 10-13⁸¹): “Бид нэн даруй ой, хээрийн түймэртэй тэмцэх IV түвшний онцгой хариу арга хэмжээг эхлүүлж, бүх талын 2000 гаруй хүчийг зохицуулан хэсэгчлэн хамгаалалт тавьж, бүх шугамын дагуу хаасан.” (我们第一时间启动森林草原火灾处置四级应急响应，统筹各方力量 2000 余人分段布防，全线堵截。) Шилийн гол аймгийн онцгой байдлын газар (CCTV Finance, 10-13⁸²): “ил гал улсын хилийг давж гараагүй, манай талын ой, хээрийн нөөцөд хохирол учруулах, хүний амь нас хохирох зэрэг шууд хохирол одоогоор учраагүй” (明火未越过国境线，尚未造成我方森林草原资源损毁、人员伤亡等直接损失). Жэньминь жибао-гийн апп 10-14-нд (gmw.cn дахин нийтэлсэн)⁸³ “Монгол Улсын энэ удаагийн хээрийн түймэр хилийн шугамыг давж гараагүй, манай талд хүний амь нас хохироогүй” (此轮蒙古国草原火未越过边境线，未造成我人员伤亡) гэжээ.

Хянган аймгийн ой, бэлчээрийн газрын 10-16-ны мэдээ⁵ Хянган аймгийн талын арга хэмжээг тэмдэглэсэн: 10-09-нөөс “530 хүнтэй мэргэжлийн гал унтраах багийг цуглуулж, 131 km хилийн хариуцлагын хамгаалалтын шугамд хэсэгчлэн байрлуулсан” (集结 530 人专业扑火队分段驻守在 131 公里边境责任防线); 10-10-ны 17:00 цагт “хамгийн ойрын галын цэг манай аймгийн хилээс ердөө 9.2 km зайтай байсан” (最近火点距我盟边境仅 9.2 公里), “оргил үедээ эхний шугамд 680 хүн байрлаж, 750 хүн бэлэн байдалд байсан” (最高峰实现一线驻防 680 人、备勤 750 人); 10-11-ний 12:40-д салхины чиглэл гэнэт өөрчлөгдсөний дараа “хилийн эргүүлийн замыг ашиглан улсын хилийн төмөр торноос галаас хамгаалах зурвас хүртэлх зуун метрийн завсрын бүсэд нарийвчилсан эсрэг гал тавьж шатаах ажиллагаа явуулж, ойролцоогоор 100 метр өргөн галд тэсвэртэй хаалт байгуулсан” (依托边境巡逻路，对国境铁丝网至防火隔离带百米缓冲区开展精准对冲点烧作业，构建宽度约 100 米的阻燃隔离屏障), “Хорчин баруун гарын өмнөд хошууны 29 km, Үчагоу (Wuchagou)-гийн 21 km, Байлан ойн аж ахуйн товчооны 58 km, Рашаан хотын 23 km хамгаалалтын хэсгүүдэд сөрөг гал тавих ажиллагааг бүрэн дуусгасан” (科右前旗战区 29 公里、五岔沟战区 21 公里、白狼林业局战区 58 公里、阿尔山市战区 23 公里防控区段点烧作业全面完成); 10-13-нд гадаад талд 2 үлдэгдэл утааны цэг байсан; “10 сарын 13-ны 22:00 цагаас 14-ний 01:00 цаг хүртэл цаг уурын байгууллага хиймэл бороо (цас) оруулах ажиллагаа явуулж, нийт 56 пуужин харваж, онгоцоор 2 цаг 46 минут ажиллаж, ажиллагааны бүсэд 1—2 миллиметр цас орж, 1 сантиметр цасан бүрхүүл тогтсон” (10 月 13 日 22 时至 14 日 1 时，气象部门开展人工增雨（雪）作业，累计发射火箭弹 56 枚、飞机作业 2 小时 46 分钟，作业区域形成 1—2 毫米降雪、1 厘米积雪); “10 сарын 15-ны 13:00 цагийн байдлаар Хянган аймгийн хилийн эсрэг талын Монгол Улсын нутагт харагдах хүрээнд утаа, гал бүрэн байхгүй болсон” (截至 10 月 15 日 13 时，兴安盟边境对面蒙古国境内可视范围彻底无烟无火), үлдсэн хүмүүс татагдсан. Мэдээнд мөн “аймгийн хэмжээнд 196 km шатлалтай байрлалтай хилийн галаас хамгаалах зурвас” (全盟 196 公里错落式边境防火隔离带) гэж бичсэн. Тайлбар: хиймэл дагуулын мэдээгээр гол түймрийн сүүлийн галын цэгүүд 10-15-ны 13:48 болон 14:52-т байсан бөгөөд хилээс 11 km-ээс илүү зайтай тул 13:00 цагт “харагдах хүрээнд” утаа, гал байхгүй гэсэнтэй зөрчилдөхгүй.

CCTV News-ийн 10-15-ны мэдээ (gmw.cn дахин нийтэлсэн)⁸⁴: “10 сарын 12-нд Онцгой байдлын яамны ажлын хэсэг Өвөр Монголын хилийн шугамд очиж, түймрийг хаах ажлыг удирдан чиглүүлсэн.” (10 月 12 日，应急管理部工作组赴内蒙古边境一线，指导火灾堵截工作。) “Энэ хэдэн өдөр олон талын аврах хүчин хамтран ажилласны үр дүнд гадаадаас ирсэн түймрийг 330 гаруй km-т амжилттай хааж, бүх шугамын дагуу манай улсын нутагт шатаж ороогүй.” (经过这几天多方救援力量协同作战，成功堵截境外火 330 余公里，全线未烧入我国境内。) Арга хэмжээ нь “эргүүл хийж унтраахад бэлэн байх, унтраангаа цэвэрлэх, зурвасыг өргөсгөх зэрэг тактик, аргаар 5 ажлын бүс хуваасан” (以巡待扑、边打边清、拓宽隔离带等战术战法，划分 5 个任务区域), мэдээ гаргах үеийн байдлаар “түймрийг хаах ажил ерөнхийдөө хяналтад байна” (火情堵截整体可控). CCTV.com-ын 10-15-ны 22:02-ын мэдээ⁸⁵: “15-ны 12:00 цагийн байдлаар бүх талын хүчин хамтран хүчин чармайлт гаргасны үр дүнд Монгол Улсын нутагт гарсан хээрийн түймрийг Хятад-Монголын хилийн шугамд амжилттай хааж, галын шугам манай улсын нутагт шатаж ороогүй. Өвөр Монголын Шилийн гол аймаг, Хянган аймаг, Хөлөнбуйр хотын хилийн шугамын дагуу харагдах хүрээнд утаа, гал байхгүй.” (截至 15 日 12 时，经各方力量协同攻坚，发生在蒙古国境内的草原火灾已成功堵截于中蒙边境一线，火线未烧入我国境内。内蒙古锡林郭勒盟、兴安盟、呼伦贝尔市边境一线可视范围内无烟无火。) “Одоогоор гал унтраах хүчин ердийн эргүүл, хамгаалалтад шилжсэн бөгөөд 24 цагийн дараа нөхцөл байдлыг харгалзан зохион байгуулалттай татагдана.” (目前，扑火力量转入常态化巡护看守，24 小时后视情况有序撤离。)

Наньфан Жоумо (Southern Weekly) 10-18-нд⁸⁶ Рашаан хотын ой, бэлчээрийн товчооны гал унтраагч Ван Юн (Wang Yong)-тай ярилцлага хийсэн: 10-10-нд “оройн 9 цагийн орчим Хятад, Монголын хоёр талын боомт зохицуулалт хийж нэвтрүүлсэн. Ван Юн болон ойролцоогоор 20 хамт олон хил гарч, Монгол Улсын хөтчийн удирдлагаар тус улсын нутагт хорь гаруй километр гүн орж, ойролцоогоор 5 km урт галын шугамыг унтраасан” (晚 9 时许，中蒙双方口岸协调放行。王永和队友约 20 人出境，并在蒙古国向导带领下深入其境内二十余公里处，扑灭了约 5 公里长的火线); 10-11-нд “тэд хоёр удаа хил гарч гал унтраасан” (他们两次出境扑灭火焰), шөнө буцаж ирсний дараа “хил дээрх цаашдын түймрийг мэргэжлийн гал сөнөөгчид хүлээн авсан” (边境后续的火情交由专业消防人员接手).

Хятадын Цаг уурын газрын 10-20-ны 17:30-д WeChat нийтийн хаягт нийтэлсэн нийтлэл² цаг уурын байгууллагын талын арга хэмжээг тэмдэглэсэн бөгөөд Монголтой хийсэн хамтарсан зөвлөгөөн, нэмэлт ажиглалтыг Хятадын цаг уурын ухаалаг урьдчилан сэрэмжлүүлэх “MAZU” (妈祖) санаачилгын хүрээнд оруулсан. Өвөр Монголын цаг уурын товчоо Үндэсний цаг уурын хиймэл дагуулын төвөөр FY-4C-ийн түймрийн хяналтын бүтээгдэхүүнийг дамжуулж, хилийн шугамд зөөврийн цаг уурын станц байрлуулж, “нийт 258 дугаар тусгай цаг уурын үйлчилгээний материал гаргасан” (累计发布专题气象服务材料258期); Шилийн гол аймгийн цаг уурын товчоо “30 минут тутам өндөр температурын цэгийн зайнаас тандан судлалын мэдээ, түймрийн талбайн цаг агаарын урьдчилсан мэдээг дамжуулсан” (每30分钟滚动推送高温点遥感信息及火场气象预报). 10-13-ны үдээс хойш Өвөр Монголын цаг уурын товчоо Үндэсний цаг уурын төв, Үндэсний цаг уурын хиймэл дагуулын төв зэрэг байгууллагатай хамтран “Монгол Улсын Цаг уур, орчны шинжилгээний газартай цахимаар хамтарсан цаг агаарын зөвлөгөөн хийсэн” (与蒙古国国家气象与环境监测局共同开展线上联合天气会商); “Монголын талаас ‘MAZU’-д тавьсан захиалгат ажлын хэрэгцээнд нийцүүлэн Үндэсний цаг уурын хиймэл дагуулын төв хиймэл дагуулын яаралтай ажиглалт эхлүүлж, 10 сарын 13-аас 16-ны хооронд FY-4B хиймэл дагуулын хурдан дүрслэгчийг ашиглан минутад 1 удаа скан хийх давтамжтайгаар Хятад-Монголын хилийн түймрийн гол бүсэд өндөр давтамжтай хяналт хийсэн” (为响应蒙古国方面对“妈祖”的定制化业务需求，国家卫星气象中心启动卫星应急观测，10月13日至16日调用风云四号B星快速成像仪，以每分钟1次的扫描频次，对中蒙边境火情重点区域开展高频动态监测). Цаг агаарт зохиомлоор нөлөөлөх талаар Хятадын Цаг уурын газрын Цаг агаарт зохиомлоор нөлөөлөх төв 10-11-нд улсын түвшний ажиллагааны онгоц хуваарилсан бөгөөд “12-ны үүрээр Монголын тал түймрийн цэгийн дээд талд ажиллагаа явуулсан; 12-ны үүрээр, 13-ны шөнө, 17-ны өдөр Өвөр Монгол онгоцоор нийт 7 удаа, газраас 13 цэг-удаа хиймэл бороо оруулах ажиллагаа явуулсан” (12日凌晨，蒙古国方面在火点上游开展作业；12日凌晨、13日夜间、17日白天内蒙古自治区累计实施飞机增雨作业7架次、地面作业13点次). Нийтлэлийн зургийн тайлбарт Өвөр Монгол “Өвөр Монголын гал түймэр, аврах ажиллагааны хөдөлгөөнт анги болон орон нутгийн мэргэжлийн, хагас мэргэжлийн гал унтраах багийн нийт 2000 гаруй хүнийг хилийн шугамд хэсэгчлэн байрлуулсан” (内蒙古消防救援机动总队以及当地专业、半专业扑火队伍共计2000余人在边境一线进行分段布控) гэжээ; нийтлэлийн дүгнэлт нь “хээрийн түймэр Хятад-Монголын хилийг огт давж ороогүй” (草原火始终未越过中蒙边境线). Тайлбар: Хянган аймгийн мэдээн дэх 10-13-ны 22:00-аас 10-14-ний 01:00 цаг хүртэлх ажиллагаа (56 пуужин, онгоцоор 2 цаг 46 минут) нь эндээс “13-ны шөнө”-ийн ажиллагаа байх магадлалтай; хоёр нийтлэлийн тоолох арга өөр бөгөөд энэ нийтлэлд нэг бүрчлэн тулгаагүй. 17-ны өдрийн ажиллагаа нь Монголын талын зарласан 10-16-ны 07:00-ийн бүрэн унтарснаас хойш явагдсан бөгөөд нийтлэлд түүний зорилгыг тайлбарлаагүй.

Синьхуа агентлагийн 10-27-ны 12:29-ийн Улаанбаатар дахь мэдээнд⁸⁷ Монголын Засгийн газрын 10-26-ны уулзалтыг мэдээлэхдээ “Монгол Улсын албан ёсны шалгалтаар энэ түймэр Япон хөрөнгө оруулалттай Монголын харилцаа холбооны Mobicom компанийн цувааны үйл ажиллагаанаас үүдсэн нь урьдчилан батлагдсан бөгөөд Монголын тал хуулийн дагуу нарийвчлан шалгаж хариуцлага тооцох, экологийн хохирлыг нөхөн төлүүлэх, экосистемийг нөхөн сэргээх ажлыг урагшлуулна” (蒙古国官方调查初步确认，此次火灾由蒙古国日资背景电信企业莫比康公司车队活动引发，蒙方将依法彻查追责、追偿生态损失并推进生态系统修复。) гэжээ. Синьхуа агентлагийн англи хэл дээрх мөн өдрийн мэдээнд⁸⁸ “a five-vehicle Mobicom convoy led by senior Japanese executives and carrying 13 people” гэж бичээд эх сурвалжаа “According to Mongolian media” гэжээ. Тайлбар: Засгийн газрын Мэдээллийн албаны мэдээнд “шалгалтаар урьдчилан батлагдсан” гэсэн үг байхгүй, сайд хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа гэсэн; таван машин, 13 хүн гэдэг нь ХХЕГ-ын хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрлийн тоо бөгөөд боомтын захиргаа, Mobicom-ын удирдлага, нутгийн иргэдэд олгосон, KDDI-гийн мэдэгдэлд үүнээс Mobicom-ынх 2 машин 7 хүн гэжээ.